ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΜάΣ ΚΡΑΤΑΝΕ ΞΥΠΝΙΟΥΣ

Παρασκευή, 7 Οκτωβρίου 2016

Από τον τόπο στο άτοπο

Η επιβολή επί του τόπου απαίτησε
την απαγωγή των θεών εις άτοπο
χώρο, όπου επιδεικνύονται τρόπαια επισφράγισης
της κυριαρχίας επί της ανωτερότητας
που θραύσματά της συγκολλήθηκαν
δομώντας το βαθύ έχειν του ρηχού είναι
των πνιγηρών αποκαθηλωτών του ακατάθλιπτου.
Ακόμη ένας τόπος απομένει χώρος
άτοπος, όμοιος με όλους τους άτοπους χώρους.
Φαινόταν να πλησιάζει η μεταγωγή των θεών
κοντύτερα στο ναό που αποκαθίσταται
και τα κομμάτια του αξιοποιούμενα
αντικαθίστανται από μακράς διάρκειας νέα.
Κι αν κάποιος ρώτησε,  
αντικατάσταση με φρέσκα ερείπια;
τότε γιατί όχι ολόκληρος όπως ήταν τότε;
δεν πήρε απάντηση.
Όταν ο τόπος εντελώς εκτοπιστεί
και η γλώσσα που τα λέει όλα έχει πια σωπάσει,
τότε οι θεοί πιθανόν να επέστρεφαν
με προαγωγή σε μια θέση απ' όπου
θα μπορούν ίσως να κοιτούν ένα σημείο
περίφημο επειδή εκείνοι το κατοικούσαν,
αναχρονισμένο και δροσερό
και αυτή η πληροφορία θα είχε ξεχαστεί
πριν γίνει καν γνωστή.
Θα ήθελα να ήξερα, άνθρωποι όλου του κόσμου
παιδιά, γυναίκες, άνδρες Αθηναίοι,
όταν κοιτάτε την Ακρόπολη
τι ακριβώς βλέπετε;

Πέμπτη, 23 Ιουνίου 2016

"Περί εξουσίας" σε pdf

Μπορείτε να διαβάσετε και να κατεβάσετε σε αρχείο pdf το πολιτικό βιβλίο "Περί εξουσίας" από τον ιστότοπο: http://www.24grammata.com/…/%CE%91%CE%BB%CE%AD%CE%BE%CE%B7%… 
Πατήστε το βελάκι πάνω δεξιά και το έχετε αποθηκευμένο σε ηλεκτρονική μορφή. Ή πατήσετε το σηματάκι της εκτύπωσης για άμεση εκτύπωση. Καλή ανάγνωση!
Ακολουθεί παρακάτω ολόκληρο το βιβλίο σε word:

Το βιβλίο "Περί εξουσίας"





Π ε ρ ί Ε ξ ο υ σ ί α ς






Αλέξης Δάρας
















Τίτλος: “Περί Εξουσίας”
Συγγραφέας: Αλέξης Δάρας
Εξώφυλλο: Αλίρα Καλογερά
Πίνακας εξωφύλλου: Ηλίας Καρράς
ISBN: 978-960-93-8117-8
Επίλεκτες Ψηφιακές Εκδόσεις: 24grammata.com
Σειρά: εν καινώ, Αριθμός σειράς: 159  
Τόπος και Χρονολογία πρώτης έκδοσης: Αθήνα, 2016
Μέγεθος Αρχείου: 2,8 Mb
Σελίδες: 86
Μορφή αρχείου: pdf
Απαγορεύεται η αναδημοσίευση δίχως την έγγραφη άδεια
του δημιουργού ή του εκδότη


 
Ευχαριστίες του συγγραφέα
Ευχαριστίες οφείλω στο φίλο σκηνοθέτη-κοινωνιολόγο Κώστα Ηλιόπουλο, στον αδελφικό μου φίλο Βασίλη Νάνο και στο φίλο οικονομολόγο-φιλόσοφο Γιώργο Παπαδόπουλο για την πολύτιμη συμβολή τους. Οι συζητήσεις μαζί τους με βοήθησαν σε αρκετά σημεία και κυρίως μου έδωσαν ώθηση να κινηθώ προς την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απλότητα και καθαρότητα σκέψης. Γιατί θέλει κουράγιο και καλούς φίλους το να αγνοήσεις το αυτονόητο και να ασχοληθείς με το προφανές.



Εισαγωγή

Το βιβλίο «Περί εξουσίας» είναι γραμμένο στην εποχή της εκποίησης, στην περίοδο που η Ελλάδα τέθηκε υπό την επίβλεψη του Δ.Ν.Τ. Είναι γέννημα της εποχής που γράφτηκε, παρ' όλο που οι βασικές ιδέες του είχαν εμφανιστεί λίγα χρόνια νωρίτερα. Όσο τις επεξεργαζόμουν, τόσο η τρέχουσα πραγματικότητα τις συμπλήρωνε και έκλεινε τα κενά. Και τις επιβεβαίωνε με όλο και πιο κατηγορηματικό τρόπο. Αυτά που συνέβησαν από το 2007 και μετά, με τη διαρκώς αυξανόμενη ένταση και πυκνότητά τους, έφθασαν κάποια στιγμή να γίνουν για μένα απόδειξη ότι όντως τα πράγματα είναι όπως τα έβλεπα. Οφείλω λοιπόν στα γεγονότα της περιόδου 2007-2015, αν όχι τη γέννηση των ιδεών του βιβλίου, τουλάχιστον τη σιγουριά ότι τις ιδέες αυτές αξίζει να τις επικοινωνήσω.
Το «Περί εξουσίας» στοχεύει στο να εξηγήσει κάποιες πλευρές της σημερινής πραγματικότητας που αφορούν όλους μας. Δεν βασίζεται στο πλήθος των στοιχείων που προσκομίζει, ούτε αντλεί εγκυρότητα από το πλήθος των παραπομπών. Προαπαιτεί πάντως ένα ελάχιστο ποσό κοινωνικής εμπειρίας, ενημέρωσης και παρατήρησης. Δε φιλοδοξεί να εξαντλήσει το θέμα, αλλά να το θέσει σε μια βάση όσο το δυνατόν πιο πραγματική και μεθοδολογικά γόνιμη. Επιχειρεί να σηκώσει ένα ένα τα πέπλα που καλύπτουν την αλήθεια, με πλήρη συναίσθηση ότι υπάρχουν ακόμα πολλά πέπλα να ανασηκωθούν.
Στο βιβλίο διατηρείται μία δομή τριών αυτόνομων κειμένων-κεφαλαίων, αν και αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο. Ο πρώτος λόγος είναι η διατήρηση της ιστορικής αλήθειας που φέρει το καθένα, λόγω της άμεσης σχέσης με τα γεγονότα και την ιστορική περίοδο που γράφτηκαν.  Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η λογική με την οποία έχουν γραφτεί είναι εκείνη της σταδιακής εμβάθυνσης, δηλαδή το κάθε κεφάλαιο παίζει το ρόλο της αφαίρεσης ενός ακόμα πέπλου απ' αυτά που σκεπάζουν την αλήθεια. Ο τρίτος λόγος είναι ότι το τεράστιο αυτό θέμα μάλλον δεν εξαντλείται εδώ και άρα η πιθανή μελλοντική του συμπλήρωση με κάποιο νέο κείμενο θα μπορούσε έτσι να γίνει ευκολότερα. Θα μπορούσαν ίσως τα δύο πρώτα κεφάλαια να ενσωματωθούν στο τρίτο, αλλά αυτό δεν έγινε για τους παραπάνω λόγους.
Το πρώτο κεφάλαιο γράφτηκε στις αρχές του 2011 και δημοσιοποιήθηκε σε αρκετούς ιστότοπους. Εδώ άλλαξαν μόνο κάποιες λεπτομέρειες που έχουν να κάνουν με στοιχεία τα οποία επικαιροποιή-θηκαν. Το δεύτερο κεφάλαιο γράφτηκε και δημοσιοποιήθηκε το 2013. Συνοψίζει τα βασικά ζητήματα του πρώτου κεφαλαίου και εστιάζει σε κάποια επιμέρους, που προετοιμάζουν την είσοδο στο τρίτο κεφάλαιο. Το τρίτο κεφάλαιο, που είναι και το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου,  γράφτηκε το 2015 και ολοκληρώνει τους προβληματισμούς που τέθηκαν πιο πριν, επιχειρώντας μια ακόμα βαθύτερη βουτιά στο θέμα, αλλά και την τελική έξοδο στην επιφάνεια. Εξετάζει το φαινόμενο «εξουσία» από τις απαρχές του μέχρι σήμερα και θέτει το ζήτημα υπό το φως των θεωριών της εξέλιξης.
Το βιβλίο «Περί εξουσίας» απευθύνεται κατ' αρχήν σε όσους έχουν προβληματιστεί, ασχοληθεί και ερευνήσει το ζήτημα αυτό. Απευθύνεται επίσης σε όσους αισθάνονται και αναγνωρίζουν το πόσο η ζωή τους καθορίζεται από τις εξουσιαστικές δομές, θεσμούς και σχέσεις. Σε όσους έχουν εντοπίσει το κίνητρο προς απόκτηση εξουσίας ως βασικό στοιχείο της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Ιδιαίτερα σε όσους δεν νιώθουν άνετα με τις άδηλες, «αυτονόητες» παραδοχές επί του θέματος. Τέλος, το βιβλίο «Περί εξουσίας» απευθύνεται σε όλους τους πολίτες και όλους τους ανθρώπους, γιατί τους αφορά και γιατί είναι γραμμένο για αυτούς.

Αλέξης Δάρας






Περιεχόμενα
                                                                                            
σελίδα
Κεφάλαιο 1ο:  Αθέατη και αυτονόητη
11
1. ΕΠΕΚΤΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
11
2. ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ
13
3. ΔΙΑΔΟΧΗ
15
4.ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ
17
5. ΔΙΑΦΘΟΡΑ
19
6. ΜΑΦΙΑ
20
7. ΧΡΗΜΑ
21
8. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΩΝΙΣΗ
23
9. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ
25
10. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ; 
26
11. ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΘΕΑΣΗ 
28
Κεφάλαιο 2ο:  Το φαύλο τετράγωνο
30
1. ΑΠΟΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ
30
2. ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ
32
3. ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ
33
4. ΟΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ
36
5. ΣΥΜΤΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑ
37
6. ΑΝΤΙΣΜΟΣ
39
7. ΑΥΤΟΣΚΟΠΟΣ 
40
Κεφάλαιο 3ο:  Συγκέντρωση και εξέλιξη
42
1. ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ  ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
42
2. ΤΑ ΑΝΤΙΠΑΛΑ ΔΕΗ
43
3. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΦΛΟΓΑΣ 
46
4. Η ΙΣΤΟΡΙΑ 
48
5. Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ
49
6. Η ΤΕΧΝΗ
50
7. ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 
50
8. ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
53
9. ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΕΞΕΛΙΞΗ
57
10. ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
59
11. ΑΠΟΞΕΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ
62
12. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑ
66
13. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
68
14. ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟΣ, Η ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ    
     ΑΤΟΜΟΥ
72
15. ΜΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΗ
73
16. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ
75
17. ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
77
Βιβλιογραφία  
82
Βιογραφικό   
85






Κεφάλαιο 1ο
Αθέατη και αυτονόητη

Από τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε εξουσιαστές, μπορεί να πληγούν αρκετοί. Η μόνη οντότητα που ποτέ δεν βλάπτεται από αυτούς τους ανταγωνισμούς είναι η ίδια η εξουσία. Ενώ αντίθετα, αυτός που σχεδόν πάντα υποχωρεί και βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση είναι ο άνθρωπος. Ο μηχανισμός «εξουσία», κατά κανόνα, δυναμώνει και εντείνεται ο βαθμός ελέγχου που ασκεί στους υπηκόους του.

1. ΕΠΕΚΤΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η μελέτη του μηχανισμού «εξουσία» είναι σήμερα απαραίτητη για την κατανόηση της πραγματικότητας. Ο μηχανισμός αυτός έχει πια τόσο διογκωθεί, έχει πια τόσο εμπλακεί στη ζωή της κοινωνίας, που θα ήταν ανώφελο να μελετηθεί η κοινωνία και οι δυνατότητές της, χωρίς τη μελέτη του φαινομένου αυτού. Είναι αυτή που σήμερα διαχειρίζεται τη συσσω-ρευμένη γνώση του ανθρώπινου είδους. Έχει μετατρέψει την επιστήμη σε όργανό της, καταργώντας την ουσία της που είναι η ερμηνεία του κόσμου. Έχει μετατρέψει την τέχνη σε άνευρο φορέα της λογικής «ό,τι να ’ναι» και τμήμα του σύγχρονου «άρτου και θεάματος». Χωρίς αμφιβολία βρίσκεται σε φάση πρωτόγνωρης παντοδυναμίας. Τι υπάρχει όμως πίσω απ’ αυτά; Θα προσπαθήσουμε να εστιάσουμε σε κάποια χαρακτηριστικά της εξου-σίας που είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη. Ως βασικότερο χαρακτηρι-στικό της θεωρώ τον επεκτατισμό.
Η εξουσία έχει στη φύση της την ανάγκη για επέκταση. Η επέκταση εμφανίζεται αφενός με την συγκέντρωση και αφετέρου με το βάθεμα της κυριαρχίας. Οι κοινωνικές σχέσεις εξουσίας έχουν και την οικονομική τους πλευρά και έτσι μπορούμε να δούμε τον επεκτατισμό αυτό στην κίνηση του καπιταλιστικού συστήματος. Βασικότατο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού είναι η έμφυτη τάση του για επέκταση. Για τον επεκτατισμό του καπιταλιστικού συστήματος έχουν δοθεί από την πολιτική οικονομία κάποιες εξηγήσεις που βασίζονται στην επιδίωξη του ανθρώπου για το μέγιστο όφελος, του καπιταλιστή για τα μεγαλύτερα κέρδη. Αυτή η επιδίωξη τον οδηγεί στο να ανακαλύπτει νέες πλουτοπαραγωγικές πηγές, νέες ζώνες οικονομικής εκμετάλλευσης, στο να μετατρέπει ελεύθερους σε δούλους, να χτίζει εργοστάσια, να εφαρμόζει νέες μεθόδους, να βρίσκει νέες αγορές και όλα αυτά που υπαγορεύονται από την αύξηση του κέρδους.
Σήμερα όμως που η τράπεζα μπορεί να δημιουργήσει όσο χρήμα θέλει, τι νόημα έχει η έννοια «μέγιστο κέρδος»; Σήμερα που όλοι οι κλάδοι παραγωγής και κυρίως ο τραπεζικός αποτελούνται από καρτέλ-μονοπώλια; Πώς θα εξηγήσει κανείς με οικονομικά κριτήρια την απαγόρευση του καπνίσματος; Την προσπάθεια για αναγκαστικό «εμβολιασμό» με επιβλαβείς και νοσογόνες ουσίες; Το συνεχές κάψιμο των δασών, το κάψιμο απόκρημνων βουνών που δεν πρόκειται να εκμεταλλευτούν οικονομικά; Την απαγόρευση των μεγάλων διαφημίσεων στους δρόμους; Από την άνοιξη του 2010, τα διαφημιστικά ταμπλό στην Αθήνα χάσκουν άδεια. Πώς εξηγείται μια τέτοια επιλογή, δεδομένου του κυρίαρχου ρόλου της διαφήμισης στη διαμόρφωση καταναλωτικής συμπεριφοράς, στη ροή των αγαθών και στη διαμόρφωση αισθητικής και ιδεολογίας;
Και πριν από όλα, πώς εξηγείται αυτό που ζούμε αυτή τη στιγμή πιο φανερά από ποτέ: Η εκτύλιξη σχεδίων των οποίων ο χρονικός ορίζοντας είναι πάρα πολύ μεγαλύτερος από το χρονικό ορίζοντα της ζωής ενός ανθρώπου. Εξηγείται αυτό με το προσωπικό οικονομικό όφελος του ανθρώπου; Μάλλον όχι. Εάν όμως το προσωπικό οικονομικό όφελος ιδωθεί ως εργαλείο για την πραγματοποίηση των σχεδίων της εξουσίας, το τοπίο αρχίζει κάπως να ξεκαθαρίζει.
Η οικονομική ανάλυση είναι απαραίτητη για την κατανόηση της κατάστασης. Όμως η αναγόρευση των οικονομικών στοιχείων σε αίτια της πραγματικότητας, οδηγεί στα ίδια αδιέξοδα που έχουν οδηγηθεί οι αναλύσεις της αριστεράς. Τα οικονομικά στοιχεία είναι η έκφραση παραγόντων που βρίσκονται βαθύτερα. Είναι το εργαλείο μέσω του οποίου προωθούνται οι στόχοι της εξουσίας και όχι το αντίστροφο. Το να πιστεύει κανείς ότι η εκμετάλλευση των χωρών της περιφέρειας ή η μετατροπή του «παραγωγικού καπιταλισμού» σε «καπιταλισμό-καζίνο» οφείλονται σε κάποια «πλεονάζοντα κεφάλαια» που αναζητούν διέξοδο, είναι το ίδιο αστείο, όσο το να πιστεύει ότι οι πόλεμοι οφείλονται σε κάποια «πλεονάζοντα κανόνια» που μια χώρα διαθέτει. Τα στρατιωτικά δεδομένα και κινήσεις σε έναν πόλεμο, σίγουρα αποκαλύπτουν πολλά από τα κίνητρα και τους στόχους των εμπολέμων. Όμως η αναγόρευση του στρατιωτικού τομέα σε αιτία και όχι σε εργαλείο, συσκοτίζει την κατάσταση και απομακρύνει την κατανόηση της πραγματικότητας. Έτσι και τα οικονομίστικα δόγματα οδηγούν σε αποκοπή απ’ αυτήν. Ας δούμε για παράδειγμα την επίσημη ελληνική αριστερά: Δεν άκουσε ότι εισάγεται η κάρτα του πολίτη η οποία έρχεται να καταργήσει την κοινωνία και το άτομο. Δεν πήρε είδηση ότι το 2009-2010 πήγαν να μας «εμβολιάσουν» με το ζόρι. Την προωθούμενη κατάργηση του πολιτισμού μας αδυνατεί να τη δει. Για τον έλεγχο της διατροφής, τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, την απαγόρευση των κήπων και των φυσικών παραδοσιακών σπόρων, δεν έχει καταλάβει ακόμα αρκετά. Η εμμονή της στην οικονομία δεν έχει να κάνει με την ερμηνεία του συστήματος, έχει να κάνει με την απόφασή της για το τι βλέπει και τι όχι.
Οι θεωρητικοί του μαρξισμού έχουν δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην επεκτατική φύση του καπιταλιστικού συστήματος. Εξήγησαν τους οικονομικούς λόγους της επέκτασης αυτής, όμως δεν μπορούσαν να πάνε βαθύτερα, αφού η ανεύρεση των οικονομικών «αιτιών» και «νόμων» είναι ένα όριο στο οποίο μπορεί να φτάσει η μαρξιστική ανάλυση.

2. ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ
Τι εννοούμε με τον όρο εξουσία; Συνήθως ως τέτοια εννοείται η δυνατότητα που έχει κάποιος, με βάση κανόνα, νόμο, παράδοση, να επιβάλλει τη θέλησή του σε άλλους. Αλλιώς, το νόμιμο δικαίωμα άσκησης ισχύος. Επίσης, η δυνατότητα του κράτους να ελέγχει και να υπαγορεύει τις ενέργειες ενός λαού. Ακόμα, η πολιτική, οικονομική, κοινωνική κλπ επιβολή ενός κράτους ή ενός οργανωμένου συνόλου επάνω σε άλλους. Τέλος, εξουσία ονομάζουμε το μηχανισμό και τα άτομα που ασκούν τις λειτουργίες αυτές, αυτούς που κατέχουν το μονοπώλιο της βίας.
Ως εξουσία εννοώ τα παραπάνω, αλλά και το ίδιο το σύστημα της εξουσίας. Την ύπαρξη εξουσιαστών και εξουσιαζόμενων. Τα πολιτικά και οικονομικά συστήματα αλλάζουν. Μπορεί η δουλοκτησία να παραχώρησε τη θέση της στη φεουδαρχία κι εκείνη με τη σειρά της στον καπιταλισμό, αλλά υπάρχει κάτι που δεν άλλαξε ποτέ.
Μπορεί σύμφωνα με τον μαρξισμό οι κυρίαρχες αντιθέσεις της κάθε κοινωνίας να την σπρώχνουν προς την εξέλιξή της, όμως αυτές δεν λύθηκαν περνώντας από το ένα στάδιο στο επόμενο. Ο δούλος έγινε δουλοπάροικος, έγινε κολίγος στο φέουδο. Ο κολίγος έγινε μισθωτός εργάτης. Ο πλούτος συνέχισε να συσσωρεύεται. Η εξουσία συνέχισε να συγκεντρώνεται. Τα μέσα παραγωγής, που περιέχουν την ανθρώπινη δύναμη και γνώση αμέτρητων γενεών, συνέχισαν να μην ανήκουν στον άνθρωπο και να είναι εργαλεία καταπίεσής του. Η τάξη που κατά καιρούς κυριαρχούσε δεν είχε καθόλου στα σχέδιά της τη βελτίωση της ζωής του λαού. Ο άνθρωπος ολοένα και περισσότερο αλλοτριώνεται από τα δημιουργήματά του και από τον εαυτό του.
Παρ’ όλες τις αλλαγές συστημάτων που συνέβησαν, υπάρχει ένα σύστημα που δεν άλλαξε ποτέ: η ύπαρξη εξουσίας. Ή ύπαρξη εξουσιαστών και εξουσιαζόμενων. Το σύστημα αυτό μπορεί ν’ αλλάξει μορφές, αλλά μέσα από αυτή την αλλαγή των μορφών, στην πραγματικότητα επιτυγχάνει την επέκτασή του. Το σύστημα επεκτείνεται και τείνει να κυριαρχεί στα πάντα. Επεμβαίνει στη φύση, που την αναστατώνει και την καταστρέφει, κυριαρχεί στη ζωή των ανθρώπων, τους  μετατρέπει ολοένα και πιο πολύ σε γρανάζια του, επεμβαίνει στον ψυχισμό των ανθρώπων, στην καθημερινότητά τους, στις συνήθειες τους, θέλει να βρίσκεται πάντα παντού.
Ένα βασικό μέσο για να το πετύχει είναι το χρήμα και η πίστη σ’ αυτό. Μετατρέπει όλες τις δραστηριότητες και προϊόντα αυτοκατανά-λωσης σε εμπόρευμα. Η παραγωγή προϊόντων για αυτοκατανάλωση αντικαθίσταται από την εμπορευματική παραγωγή. Όλα τα αγαθά μπαίνουν στο εμπορικό κύκλωμα και γίνονται εμπορεύματα. Κάθε ανθρώπινη κίνηση συνοδεύεται και από συναλλαγή-ές. Αυτό είναι ένα μέσο με το οποίο ο έλεγχος γίνεται ολοένα και πιο δυνατός. Εφόσον η εξουσία βρίσκεται πάντα παρούσα σε κάθε συναλλαγή, όσο πιο πολλές συναλλαγές κάνει ένα άτομο, τόσο πιο έντονη η επιτήρηση που του ασκείται. Επίσης από οικονομική άποψη, είναι θετικό γι' αυτήν, γιατί όσο περισσότερες συναλλαγές κάνει κάποιος και όσο περισσότερα δάνεια παίρνει, τόσο πιο πολλά αποδίδει σε φόρους και σε τόκους. Η γρηγορότερη κυκλοφορία του χρήματος επιταχύνει την συσσώρευση του πλούτου και της δύναμης.
Όλες οι ενέργειες του ατόμου πρέπει να περιέχουν κάποια συναλλαγή και να καταγράφονται, οι νέες κάρτες το εγγυώνται. Τα δημόσια αγαθά επίσης καταργούνται. Κάθε δημόσιο αγαθό πρέπει να πάψει να είναι τέτοιο γιατί δεν πρέπει τίποτα να είναι δωρεάν. Εάν δεν μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί, καταστρέφεται. Η κοινωνικότητα που συνεπάγεται η χρήση δημοσίων αγαθών και η αίσθηση του κοινού, πέρα από ιδιοκτησίες αγαθού, δεν είναι κάτι αρεστό στην εξουσία.
Η επαναστατικοποίηση των παραγωγικών δυνάμεων που προκαλεί ο καπιταλισμός, η κινητήρια δύναμη αυτού που εμφανίζεται ως «εξέλιξη», ίσως να μην είναι κάτι άλλο από την κίνηση της εξουσίας, την κίνηση αυτή που κάνει πάντα, έτσι ώστε να αναπαράγεται και να παραμένει η κυριαρχία της αθέατη και αυτονόητη.

3. ΔΙΑΔΟΧΗ
Αυτή τη στιγμή βλέπουμε να γίνεται μια διαδοχή εξουσίας από τις κρατικές οντότητες στις ιδιωτικές εταιρείες και πιο συγκεκριμένα στις τράπεζες. Το μέσο είναι το περιβόητο δημόσιο χρέος. Με μια πρώτη ματιά θα έλεγε κανείς ότι τα κράτη έδειξαν φοβερή αμέλεια. Ή ότι πιάστηκαν κορόιδα από το τραπεζικό κεφάλαιο στο οποίο περνάει η εξουσία και επίσημα. Τελικά όμως αποδεικνύεται ότι επέδειξαν και επιδεικνύουν άψογη συνεργασία με τις τράπεζες, έτσι ώστε η εξουσία του κράτους να περάσει σε αυτές. Αυτό, αν έχουμε στο μυαλό μας ότι όλοι οι άνθρωποι αγωνίζονται και ανταγωνίζονται για την απόκτηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου πλούτου και δύναμης, δε στέκει. Ο ένας να δίνει την εξουσία στον άλλον… φαίνεται περίεργο. Στην πραγματικότητα όχι απλώς στέκει, αλλά το βλέπουμε να συμβαίνει.
Κάτι άλλο δε στέκει πολύ καλά. Το οικονομικό σύστημα είναι σήμερα εντελώς σαθρό. Η βάση του είναι μια φούσκα, το ανύπαρκτο τραπεζικό χρήμα. Έπρεπε κάποιος τρόπος να βρεθεί, ώστε το σύστημα να συνεχίσει να λειτουργεί αποφεύγοντας τους κινδύνους που το ίδιο έχει δημιουργήσει. Να συνεχίσει να δυναμώνει, να μπαίνει όλο και πιο βαθιά στη ζωή μας. Ο έλεγχος που ασκεί πάνω μας να εντείνεται συνεχώς και να γίνεται όλο και λιγότερο πιθανός ο κίνδυνος του να σκάσει αυτή η φούσκα. Στην πραγματικότητα σήμερα οι ανταγωνισμοί των διεκδικητών της εξουσίας, αν υπάρχουν, είναι σε δευτερεύουσα, τριτεύουσα μοίρα. Αυτή τη στιγμή, το βασικό μέλημα όλων όσων την κατέχουν ή την διεκδικούν, είναι αυτή η εξουσία να συνεχίσει να υπάρχει γιατί κινδυνεύει όσο ποτέ. Η φούσκα του συστήματος δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να σκάσει, να επικρατήσει χάος, ο άνθρωπος να αρχίσει ίσως να αναζητά άλλες μορφές οργάνωσης, όπου η δημοκρατία και η αυτενέργεια θα έχουν κεντρικό ρόλο.
Βλέπουμε λοιπόν μια «αλλαγή χεριών» στην κυριαρχία και τον έλεγχο, με ειρηνικό τρόπο. Το ίδιο είχαμε παρατηρήσει και λίγα χρόνια πριν, όταν έγινε η έναρξη της λεγόμενης παγκοσμιοποίησης. Το 1990 δηλαδή όταν συνέβη το τέλος του ψυχρού πολέμου. Και εκεί η διαδοχή έγινε με πάρα πολύ γλυκό τρόπο, χωρίς να ανοίξει μύτη. Ένα ολόκληρο κοινωνικό σύστημα, ένα ολόκληρο οικονομικό σύστημα, όχι απλώς ένα κράτος, κατέρρευσε σαν τραπουλόχαρτο και η διαδοχή εξουσίας έγινε ομαλότατα. Μάλιστα όλες οι μετέπειτα ηγεσίες, όπως και οι προηγούμενες, βγαίνουν ακόμα μέσα από την ίδια μπαμπούσκα, την Κα Γκε Μπε.
Οι «πόλεμοι συμφερόντων» και οι «ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις» μπορούν σήμερα να χρησιμεύσουν μόνο για την κατασκευή συνθημάτων και αδιέξοδων αναλύσεων. Στη σημερινή εποχή βλέπουμε ότι η εξουσία έφτασε να κυριαρχήσει παντού, είναι πια παγκοσμιοποιημένη, δεν υπάρχει περίπτωση για παραπάνω γεωγραφική επέκταση παρά μόνο ίσως, με μια παγκόσμια κυβέρνηση, με μια παγκόσμια δικτατορία. Το οποίο θα ήταν απλώς μια επισημοποίηση αυτού που συμβαίνει σήμερα. Η εξουσία είναι ήδη ενιαία, το χρηματιστικό κεφάλαιο την κατέχει πραγματικά αλλά και επίσημα, τουλάχιστον από το 1990. Από τότε και μετά η πίεση που ασκεί στο άτομο και την κοινωνία εντείνεται, ο έλεγχος και η εμπλοκή της στη ζωή μας, διογκώνονται ραγδαία.

4. ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ
Το φαινόμενο «εξουσία», αυτή την ιστορική στιγμή που ζούμε, είμαστε αναγκασμένοι να το αντιμετωπίσουμε ως ένα μηχανισμό αυτόνομο και ενιαίο. Είναι ένας μηχανισμός αυτονομημένος από την κοινωνία, που έχει τα δικά του συμφέροντα και επιδιώξεις. Και όχι μόνο αυτό, είναι σε μεγάλο βαθμό αυτόνομος και από τους διαχειριστές του. Ο μηχανισμός κυριαρχίας δεν εξαρτάται από το ποιοι τον διεκδικούν ή ποιοι τον διαχειρίζονται. Ο μηχανισμός κυριαρχίας έχει εδώ και αιώνες μια πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση. Αυτή η κατεύθυνση είναι πάντα να συμπιέζει το άτομο. Πάντα να έχει το άτομο στην πίεση και στην άμυνα. Πάντα να παίρνει από το άτομο όσον το δυνατόν περισσότερα. Πάντα να εισχωρεί στη ζωή του και να παίρνει όσο το δυνατόν πιο πολύ από τον χρόνο του, από την ενέργεια του και από την συνείδησή του. Αν μπορεί να ελέγχει κάθε μας κίνηση και κάθε μας σκέψη, αυτό είναι το ιδανικό του.
Ποια είναι λοιπόν η εξουσία; Ταυτίζεται με τους διαχειριστές της; Πιστεύω πως όχι. Αυτοί που την διαχειρίζονται μπορεί να παρέμβουν στην κίνησή της αλλά δεν μπορούν να την αλλάξουν και να την κάνουν κάτι άλλο απ’ αυτό που είναι. Πιστεύω πως αν την δούμε ως σύστημα, θα δούμε ότι εξελίσσεται, ασχέτως του ότι κατά καιρούς πολλοί και διάφοροι την έχουν οικειοποιηθεί και ίσως άνθρωποι με πολύ διαφορετικές ιδεολογίες, διαθέσεις και προγράμματα διακυβέρνησης και άσκησής της. Και σε γενικές γραμμές εξελίσσεται προς κάποια κατεύθυνση. Το ίδιο ισχύει και για τον οργανισμό «κοινωνία», παρ’ όλο που κατά καιρούς διαφορετικές τάσεις κυριαρχούν στην νοοτροπία και στην ιδεολογία, αντίθετες μεταξύ τους θεωρήσεις και απόψεις.
Ας εξετάσουμε ένα οικονομικό παράδειγμα, μια ολιγοπωλιακή αγορά. Τέτοιες είναι η αγορά κινητής τηλεφωνίας, η αγορά πετρελαίου, η αγορά υπολογιστών. Η πολιτική οικονομία διδάσκει ότι είναι κατά κανόνα προς το συμφέρον των «ανταγωνιστριών» εταιριών να έρθουν σε συνεννόηση μεταξύ τους ώστε να κρατούν τις τιμές ψηλά, να εκμεταλλεύονται τον καταναλωτή και να λειτουργούν ως μία εταιρία. Ως μονοπώλιο. Ακόμα και αν δεν συναντηθούν ποτέ μεταξύ τους τα στελέχη των εταιρειών αυτών, η παρακολούθηση των ενεργειών των «αντιπάλων» εταιρειών, η αποδοχή μίας από αυτές ως ηγετικής και η γνώση ότι συμφέρει όλες να λειτουργήσουν ως μία, ωθεί τις εταιρείες αυτές να συμπεριφέρονται ως μονοπώλιο. Για τον καταναλωτή και για τον πολίτη δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο ολιγοπώλιο και στο μονοπώλιο. Εκτός από το ότι η εμφάνισή κάποιων «αντιπάλων», τους δίνει τη δυνατότητα διαφήμισης και παραπλάνησής του.
Ακόμα όμως και αν δεν πιστεύουμε ότι η εξουσία είναι ένας μηχανισμός ενιαίος και αυτόνομος, είμαστε αναγκασμένοι να την αντιμετωπίσουμε ως τέτοιο, αν μας ενδιαφέρει να δούμε το δέντρο, αλλά και το δάσος. Ας δούμε τους ανθρώπους που την ασκούν. Είναι όλοι τους κατασκευασμένοι απ’ αυτήν. Είναι άτομα που έχουν διαπαιδαγωγηθεί με της αρχές της, με την ιδεολογία της. Είναι απανθρωποποιημένα όργανά της χωρίς αξίες και φραγμούς. Ένα μόνο ιδανικό έχουν, την όσο το δυνατόν περισσότερη εξουσία. Υλοποιούν είτε το καταλαβαίνουν είτε όχι την τάση επέκτασής της. Αυτοί ίσως πιστεύουν ότι η εξουσία τους ανήκει. Η αλήθεια είναι ότι αυτοί ανήκουν σ' εκείνη. Είναι οι άνθρωποί της. Ας τους δούμε καταρχήν με μια γενική οπτική. Σαν να μην τους ξέραμε:
Οι άνθρωποι αυτοί είναι λογικό ότι δεν νοιάζονται μόνο να την κατακτήσουν, νοιάζονται να την κρατήσουν και να τη διατηρήσουν. Και για να τη διατηρήσουν πρέπει αυτή να συνεχίσει να υπάρχει. Πρώτα από όλα λοιπόν, το κύριο μέλημά αυτών που την κατέχουν είναι να προσπαθήσουν να συνεχίσει αυτή να υπάρχει. Άρα θα πρέπει να λειτουργήσουν ως εάν αυτό το πράγμα να είναι ένας αυτόνομος οργανισμός που επιδιώκει την επιβίωσή του. Κάτι έξω απ’ τον άνθρωπο, έξω απ’ την κοινωνία, κάτι αυτόνομο, το οποίο παλεύει για την αυτοσυντήρησή του εις βάρος της κοινωνίας αφού από αυτήν τρέφεται και ζει.



5. ΔΙΑΦΘΟΡΑ
Ας δούμε τώρα τους ανθρώπους της εξουσίας από λίγο πιο κοντά. Τους γνωρίζουμε και τους βλέπουμε να κινούνται μέσα στο πλαίσιο «διαφθορά».
Η διαφθορά δεν είναι κάτι που ανακάλυψαν κάποια λαμόγια, κάποιοι παμπόνηροι κερδοσκόποι. Το παραμυθάκι αυτό είναι το ίδιο με αυτό που μας πούλαγαν από το 2008 και μετά, ότι τάχα τα υπέρογκα bonus των golden boys οδήγησαν στην κρίση. Πόσο γελοία ηχούν αυτά σήμερα. Το ίδιο γελοία θα ηχούν αύριο αυτά που λέγονται σήμερα. Ότι τάχα η διαφθορά οφείλεται στην ασυνειδησία κάποιων αχόρταγων που μαζί τα έφαγαν. Το πόσο μακριά νυχτωμένοι είμαστε, φαίνεται από το ότι αν και πολλοί ασχολούνται με τις μίζες που πήραν αυτοί που μας κυβερνούν, κανείς δεν ασχολείται με το ποιος έδωσε αυτές τις μίζες και για ποιο λόγο. Εάν δώσεις μίζα σε κάποιο κόμμα για να αναλάβεις κάποιο έργο, προμήθεια κλπ, εννοείται ότι θα το κάνεις αυτό για να κερδίσεις πολλαπλάσια εις βάρος του δημοσίου συμφέροντος και παρακάμπτοντας τους ελέγχους και τους διαγωνισμούς με αδιαφανείς διαδικασίες. Αυτά δεν τα κλέβεις από το λαό; Δεν χρηματοδοτείς την απαξίωση της διαφάνειας, του λαϊκού ελέγχου, των δημοκρατικών θεσμών; Φυσικά αυτό συμβαίνει, αλλά απουσιάζει από το δημόσιο λόγο.
Ας μην ξεχνάμε ότι τα λεφτά που δίνονται ως δάνεια, βοήθεια, επενδύσεις, σχέδια ανοικοδόμησης κλπ δεν είναι λεφτά που τα δίνει κάποιος γιατί τα έχει, αλλά είναι απλώς ένας αριθμός σε κάποιο βιβλιάριο, που η συνεργασία κράτους-τράπεζας ή κράτους-τράπεζας-πολυεθνικής τον «μετατρέπει» σε χρήμα. Η εξαγωγή της διαφθοράς είναι και ανέξοδη.
Η διαφθορά είναι το κύριο μοντέλο διακυβέρνησης που εξάγει το αμερικάνικο χρηματοπιστωτικό κέντρο εξουσίας από το Δεύτερο Παγκό-σμιο Πόλεμο και μετά. Από τη δεκαετία του ΄70 έχει κυριαρχήσει στις περισσότερες χώρες και είναι ο βασικός κανόνας του τρόπου λειτουργίας και άσκησης της εξουσίας. Στη χώρα μας τα περίφημα «λεφτά της Ε.Ε.» που δήθεν οι δαιμόνιοι Έλληνες κατάφεραν να φάνε, είναι λεφτά που α) κανείς δεν στερήθηκε στην πραγματικότητα, β) δόθηκαν με τέτοιο τρόπο που σίγουρα θα οδηγούσαν στη δημιουργία και το ισχυροποίηση των κατά τόπους μαφιών και κυρίως στη μετατροπή του δήμου σε μαφία, με την παράλληλη μετατόπιση της τοπικής εξουσίας (σχέδια Καποδίστριας, Καλλικράτης) ολοένα και πιο μακριά από τον πολίτη.

6. ΜΑΦΙΑ
Η συνένωση επίσημης εξουσίας και μαφίας είναι ένα φαινόμενο στο οποίο δεν έχει δοθεί η προσοχή που του αξίζει. Το ότι το οργανωμένο έγκλημα διευθύνεται και συντονίζεται από αυτούς που υποτίθεται ότι το διώκουν, είναι ένα καθολικό, διεθνές φαινόμενο. Το κεφάλαιο «ναρκωτικά» είναι ένα παράδειγμα πολύ τρανταχτό. Αν και μια βόλτα στην πλατεία Ομονοίας είναι αρκετή για να καταλάβει ο καθένας την αλήθεια για το εμπόριο ναρκωτικών, αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ας πάμε λίγο πιο πίσω στην αλυσίδα του δικτύου παραγωγής και διανομής: Στο υπό αμερικάνικη κατοχή Αφγανιστάν παράγεται παραπάνω από το 90% της παγκόσμιας παραγωγής οπίου (πρώτη ύλη ηρωίνης, μορφίνης κ.ά.). Ο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» συνεχίζεται και θα συνεχίζεται όπως είχε εξαρχής εξαγγελθεί. Η παραγωγή κόκας (πρώτη ύλη κοκαΐνης) γίνεται κυρίως στην Κολομβία, όπου συνεχίζεται και θα συνεχίζεται ο αμερικανικής έμπνευσης και χρηματοδότησης «πόλεμος κατά των ναρκωτικών». Μέσω αυτού ελέγχεται η παραγωγή κοκαΐνης κατευθείαν από την παραγωγή της πρώτης ύλης. Όταν κάποιος είναι ο μοναδικός κάτοχος της πρώτης ύλης ενός προϊόντος δεν είναι καθόλου λογικό να υποθέσουμε ότι τα επόμενα στάδια παραγωγής και διακίνησης του διαφεύγουν συστηματικά, είτε λόγω ανικανότητας είτε λόγω ανοχής.
Η οργάνωση της επίσημης εξουσίας κατά το πρότυπο της μαφίας είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να ελέγχεται ολόκληρο το σύστημα άσκησης εξουσίας. Όταν όλη η πυραμίδα είναι διεφθαρμένη, όταν όλοι τους είναι μπλεγμένοι σε βρώμικες ιστορίες, είναι για πάντα δικοί της. Ο μηχανισμός που τους διέφθειρε, τους έχει χειροπόδαρα δεμένους και δεν μπορούν όχι μόνο να κάνουν κάτι αντίθετο στις εντολές του, αλλά ούτε καν να εγκαταλείψουν το παιχνίδι και ν’ αποστα-σιοποιηθούν. Είναι όργανά του για πάντα, ασχέτως του ότι κατά καιρούς κάποιους απ’ αυτούς τους βγάζουν από το προσκήνιο για ένα διάστημα, μέχρι να ξεχαστούν κάποια πράγματα.
Το οργανωμένο έγκλημα και γενικότερα η εγκληματικότητα είναι ένα «χρήσιμο εργαλείο» για την αποτροπή απρόβλεπτων καταστάσεων. Ας δούμε τη «χρησιμότητα» της εγκληματικότητας σε ένα πολύ σημαντικό θέμα: Ένας τρόπος αντίδρασης των πολιτών απέναντι στη φούσκα του τραπεζικού χρήματος θα μπορούσε να είναι η μαζική απόσυρση των καταθέσεων από τις τράπεζες. Αυτό θα έκανε το σύστημα να καταρρεύσει μέσα σε λίγο χρόνο. Ο βασικός παράγοντας που αποτρέπει κάτι τέτοιο είναι η εγκληματικότητα. Ο καθένας φοβάται να έχει τα χρήματά του κρυμμένα στο σπίτι του ή θαμμένα στον κήπο του. Η έλλειψη ασφάλειας και η ύπαρξη ενός δυνατού μηχανισμού οργανωμένου (και όχι μόνο) εγκλήματος είναι βασικός όρος διατήρησης των καταθέσεων στις τράπεζες.
Φυσικά η εγκληματικότητα επιτελεί και άλλες λειτουργίες. Αναπα-ράγει το φόβο που είναι απαραίτητος για να θέλει κάποιος να είναι υπήκοος κάποιας αρχής, συντελεί στο χωρισμό των ανθρώπων και στη γκετοποίησή τους, θρέφει αμέτρητους χαφιέδες, αστυνομικούς, κλπ υπαλλήλους, συντηρεί αφανείς παρακρατικούς μηχανισμούς που δρουν εκεί που η επίσημη εξουσία δεν μπορεί να δράσει, δικαιολογεί μέτρα καταστολής και περιορισμού των δικαιωμάτων των ανθρώπων και πολλά άλλα.

7. ΧΡΗΜΑ
Ας σταθούμε λίγο στον κίνδυνο να σκάσει η απάτη του τραπεζικού χρήματος. Αυτή τη στιγμή η δυσαναλογία ανάμεσα στο χειροπιαστό χρήμα (χαρτονομίσματα, κέρματα) και στο εικονικό χρήμα που δημιουργεί η συνεργασία τράπεζας-κράτους είναι τέτοια που κάνει το σύστημα εξαιρετικά εύθραυστο. Η φούσκα είναι πια τόσο μεγάλη που δε γίνεται να μη σκάσει αν τα πράγματα αφεθούν στην τύχη τους. Φυσικά τα πράγματα δεν αφήνονται στην τύχη τους. Ζούμε τις τελευταίες ημέρες του χειροπιαστού χρήματος. Τα χαρτονομίσματα αντικαθίστανται με κάρτες. Το χρήμα πρέπει πλέον να είναι μόνο εικονικό.
Το 2011 κάθε συναλλαγή 1.500 ευρώ και άνω με ιδιώτη και κάθε συναλλαγή 500 (για επιχειρήσεις 250) ευρώ και άνω με το κράτος απαγορευόταν να γίνεται με ρευστό, παρά μόνο με επιταγή ή με πιστωτική κάρτα. Το 2015 το μέγιστο ποσό πληρωμής με μετρητά καθορίστηκε στα 300 ευρώ. Συναλλαγές υψηλότερης αξίας διενεργούνται μόνο με κάρτα. Το 2016 η χρήση της κάρτας γενικεύεται. Τα χαρτονομίσματα σιγά–σιγά αποσύρονται. Η κάρτα αγορών, φορολογίας, προσωπικών δεδομένων κλπ εξαφανίζει εντελώς το χρήμα. Όλο αυτό βέβαια έχει τις πολιτικές και άλλες πλευρές του, αλλά υπάρχει και μια οικονομική: Ότι πρέπει το χαρτονόμισμα και το κέρμα να εξαφανιστούν γιατί πρέπει να κρυφτεί η απάτη. Γι' αυτό πρέπει τα πάντα να γίνουν εικονικά.
Η καθολική εφαρμογή της κάρτας συναλλαγών, η οποία ενδεχο-μένως θα μετασχηματιστεί σε εμφυτευμένο ηλεκτρονικό τσιπ ή κάτι παρόμοιο, σημαίνει την οριστική εξαφάνιση του χρήματος και των ανώνυμων συναλλαγών. Συγχρόνως σημάνει το τέλος των εννοιών ελεύ-θερος πολίτης, δημοκρατία, δικαιώματα του ανθρώπου, έτσι όπως τα γνωρίζουμε.
Υπάρχουν πολλές προτάσεις και εικασίες για το ποια θα είναι η νέα νομισματική μονάδα. Ο ερευνητής Richard K.Moore λέει (2010) ότι σύντομα «η μονάδα συναλλαγών θα είναι κατά πάσα πιθανότητα η «διοξειδική μονάδα», που θα δίνει το δικαίωμα σε ένα καταναλωτή να καταναλώνει το ισοδύναμο ενός κιλού καυσίμου. Τα πάντα θα προσδιορίζονται με βάση αυτή τη «διοξειδική μονάδα» και η κατανάλωση ενέργειας θα φορολογείται βάσει του πόσο κόστισε για να παραχθεί αλλά και να διοχετευθεί στην αγορά. Η «πράσινη συνείδηση» θα είναι το «νέο ήθος» το οποίο θα σφυρηλατείται από τα πρώτα χρόνια του σχολείου στα παιδιά. Το να ζει ο καταναλωτής με όσον το δυνατόν λιγότερα, θα θεωρείται  η νέα «ζητούμενη αρετή», η υπερκατανάλωση ενέργειας θα θεωρείται «αντικοινωνική» και η γενικευμένη λιτότητα θα βαπτισθεί «αναγκαιότητα».» Όλο αυτό φυσικά το ζούμε από τώρα και σε πολλές περιπτώσεις αυτά έχουν εφαρμοστεί, για παράδειγμα στις διακρατικές σχέσεις, όπου οι χώρες έχουν δικαιώματα δημιουργίας κάποιων επιπέδων μόλυνσης. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, αγοράζουν δικαιώματα εκπομπής ρύπων από κάποιες άλλες χώρες που δεν έχουν  αναπτυγμένη βιομηχανία.
8. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΩΝΙΣΗ
Η συγκέντρωση της εξουσίας είναι το αποτέλεσμα ακριβώς του επεκτατισμού της. Η αύξηση της επέμβασής της στη ζωή μας είναι έκφραση αυτού του επεκτατισμού. Γιατί όμως η εξουσία είναι επεκτατική; Ποια εσωτερική διεργασία της, ποια εσωτερική αναγκαιότητά της εκφρά-ζεται με τον επεκτατισμό αυτόν;
Πιστεύω ότι αυτό που την οδηγεί στον επεκτατισμό είναι πρώτα από όλα η ανασφάλεια, η προσπάθεια για την διατήρησή της, το ένστικτο αυτοσυντήρησής της. Η εξουσία δεν μπορεί να ανεχτεί τίποτα διαφορετικό απ’ αυτήν. Αυτό οφείλεται στο ότι η φύση και η ουσία της είναι η επιβολή. Κάθε τι που βρίσκεται εκτός του ελέγχου της, αποτελεί απειλή γι’ αυτήν. Υπάρχει περίπτωση να αναπτυχθούν επικίνδυνα γι’ αυτήν φαινόμενα και δυνάμεις, σε περιοχές-τομείς που η εξουσία δεν μπορεί να ελέγξει. Άρα κάθε περιοχή πρέπει να ελέγχεται από αυτήν. Οτιδήποτε το οποίο από τη φύση του δεν μπορεί να ελεγχθεί πρέπει να καταστραφεί.
Ο μηχανισμός αυτός πάντα φοβάται την πιθανότητα να πάψει να υπάρχει και κάνει τα αδύνατα δυνατά για να μη συμβεί αυτό. Επεκτείνεται λοιπόν συνεχώς εξουσιάζοντας οτιδήποτε βρει μπροστά του και προσπαθώντας να εξαφανίσει κάθε τι που δεν μπορεί να εξουσιάσει. Φυσικά αφού εξουσιάσει τον άνθρωπο σε κάποιο τομέα, θα προσπαθήσει να τον εξουσιάσει και σε όλους τους άλλους, έτσι ώστε να ελαχιστο-ποιήσει τους κινδύνους που απορρέουν από το μη ελεγχόμενο άνθρωπο. Η εξουσία φοβάται το άτομο και την κοινωνία.
Ο φόβος της φαίνεται και σε ένα άλλο χαρακτηριστικό της. Η εξουσία πάντα εκφωνεί λόγο παράλογο. Ο λόγος της προς τους υπηκόους εάν αναλυθεί με βάση την κοινή ή την επιστημονική λογική, ή έστω με μια στοιχειώδη λογική, κρίνεται σχεδόν πάντα ως παράλογος. Και αν δεν είναι εντελώς παράλογος, σίγουρα έχει κάποια στοιχεία παραλόγου. Αυτό πού οφείλεται; Οφείλεται ακριβώς στην ίδια ανασφάλειά της, σ’ αυτή την προσπάθεια της εξουσίας να συνεχίσει να ζει, να συνεχίσει να υπάρχει. Με το που ο λόγος της προς τους υπηκόους εμφανίζεται παράλογος, απλά κόβει την κουβέντα. Αυτό που εννοεί, παρ’ όλο ότι μπορεί να λέει πολλά και διάφορα, είναι: «Μην ελπίζεις ότι θα μπεις σε συζήτηση μαζί μου. Τα πράγματα δεν συζητιούνται, επιβάλλονται. Η δύναμη είμαι εγώ.» Δε νομίζω να υπάρχει για την εξουσία τρομερότερος εφιάλτης από το να αναγκαστεί να μπει σε διάλογο με τους υπηκόους της, γιατί έτσι παύει να είναι υπεράνω τους, άρα ακυρώνεται.
Αν ο άνθρωπος δεν βρίσκεται υπό συνεχή πίεση, είναι πολύ πιθανό να χειραφετηθεί. Να αυτονομηθεί από αυτήν. Εκεί οφείλεται ο φόβος της ότι ανά πάσα στιγμή υπάρχει η πιθανότητα να χαθεί. Ο άνθρωπος πρέπει να βρίσκεται πάντα σε πίεση, πρέπει να υπάρχει μια εξουσία που επεκτείνει τον έλεγχο πάνω του. Εάν ο έλεγχος πάνω του δεν επεκτείνεται και δεν μπαίνει σε ολοένα και πιο ιδιωτικά προσωπικά ζητήματα, τότε ο άνθρωπος που είναι για ένα μεγάλο διάστημα σε μια κατάσταση σταθερή, χωρίς την πίεση για ολοένα και μεγαλύτερο έλεγχο, είναι πολύ πιθανό να ξυπνήσει, να δει αυτό που συμβαίνει και ίσως πει ότι μπορεί ν’ αλλάξει τα πράγματα, να αλλάξει το σύστημα εξουσίας. Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει μείωση της συγκέντρωσης εξουσίας, όπως σε μετεπαναστατικές περιόδους, εποχές ειρήνης, περιόδους άνθησης της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων των ανθρώπων. Τότε ο άνθρωπος αφυπνίζεται. Αδιάψευστο τεκμήριο αυτού η ανάπτυξη της τέχνης και της επιστήμης σε τέτοιες περιόδους.
Οτιδήποτε δημιουργεί αντιστάσεις στην απόλυτη αυθαιρεσία της εξουσίας είναι εμπόδιο γι’ αυτήν. Ο πολιτισμός, η κουλτούρα του κάθε ανθρώπου, πρέπει να ισοπεδωθούν για να κυριαρχήσει το «ό,τι να ‘ναι», η κουλτούρα τού «ναι σε όλα» όσα σερβίρονται. Οι εποχές αλλάζουν. Αν σε ένα προγενέστερο στάδιο ανάπτυξής της η εξουσία στήριζε την επιβολή της στο τρίπτυχο «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια», σήμερα βλέπουμε ότι και οι τρεις αυτές είναι σε δυσμένεια. Όχι γιατί κάποτε ήταν κακές και τώρα έγιναν καλές. Οι θεσμοί-οργανισμοί αυτοί, είναι δυνατό να έχουν είτε θετικό είτε αρνητικό ρόλο στην κοινωνική ζωή, ανάλογα με το σε ποια στοιχεία τους δίνεται έμφαση και τι σημαίνουν σε κάθε εποχή. Σήμερα οι οργανισμοί αυτοί είναι εμπόδιο στον ολοκληρωτισμό της εξουσίας γιατί διατηρούν φραγμούς και όρια στο τι μπορεί να αποδεχτεί ο άνθρωπος. Έχει έρθει πια η ώρα της απόλυτης κυριαρχίας.
Κάθε είδος κοινωνικότητας και συλλογικότητας που δεν εκπορεύεται από τους μηχανισμούς της, αποτελεί εμπόδιο γι' αυτήν, γιατί θέλει τους υπηκόους απομονωμένους τον έναν από τον άλλον. Οι μόνες μορφές συλλογικότητας που προωθεί είναι αυτές που μετατρέπουν τους ανθρώπους σε όχλο, σε μάζα. Τέτοιες είναι σήμερα οι μόδες, το ποδόσφαιρο, οι κομματικές πελατείες, η εταιρεία. Πιθανόν αύριο να της προκαλούν πρόβλημα και να τις θέσει υπό διωγμό και αυτές.
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της είναι η συνεχής παραγωγή τρόμου και σύγχυσης. Είναι και αυτό ζωτικής σημασίας για την ύπαρξή της. Εάν δε βασιλεύει ο τρόμος, κινδυνεύει. Γι’ αυτό βλέπουμε την κατασκευή εχθρών που έχει ανάγκη για να ασκεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη βία στον άνθρωπο. Η προβοκάτσια και η βία είναι προϊόντα της ίδιας της λειτουργίας της. Το αν ήταν δικά της έργα η δολοφονία του Καποδίστρια, ο εμπρησμός του Ράιχσταγκ το 1933, η δολοφονία του Τζον Λέννον, το χτύπημα στις 11-9-2001 στη Νέα Υόρκη, η δολοφονία του Γρηγορόπουλου και άλλα σκοτεινά γεγονότα, δεν είναι οπωσδήποτε ζητήματα συνομω-σιολογίας. Είναι πιθανόν ζητήματα σχετικά με το πώς λειτουργεί πάντα η εξουσία ως οργανισμός που φροντίζει για τη διαιώνισή του. Όπως επίσης και το ότι οι άνθρωποι της εξουσίας ανήκουν όλοι σε κλειστές στοές και λέσχες. Η εξουσία οργανώνει την αυτοάμυνά της εναντίον των πιθανών κινδύνων. Και ο κίνδυνος είναι πάντα ένας, ο άνθρωπος.

9. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΘΕΣΗ
Η πραγματική λοιπόν αντίθεση στην ανθρώπινη κοινωνία δεν είναι κάποια αντίθεση ανάμεσα σε αυτούς που διεκδικούν την εξουσία. Ούτε είναι η αντίθεση ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία. Αυτή είναι ίσως μία της συνέπεια. Η βασική αντίθεση είναι ανάμεσα στην εξουσία και στον άνθρωπο. Όπου άνθρωπος, μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει τις λέξεις πολίτης, λαός, λαοί, κοινωνία, άτομο… Φυσικά αυτή νοείται ως η βασική αντίθεση που μπορεί να εξακριβωθεί μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο προβληματισμού. Πιθανόν, η επέκταση της έρευνας να επιφυλάσσει την ανεύρεση άλλων αντιθέσεων, βασικότερων.
Κάθε κυρίαρχος μπορεί να μάχεται άλλους κυρίαρχους. Μπορεί να γίνονται πόλεμοι ανάμεσα σε κράτη, ανάμεσα σε εξουσιαστές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν προσπαθούν και οι δύο αντιμαχόμενες ηγεσίες, πάνω απ’ όλα, για τη διατήρηση της ίδιας της εξουσίας πάνω στους ανθρώπους. Κανένας από αυτούς δεν προσπαθεί να διαλύσει την εξουσία. Αυτό που θέλει κάθε φορά είναι να καταλάβει κάτι παραπάνω, να το βάλει υπό τη δική του εξουσία. Και αυτό το κάτι χάνει ακόμα ένα κομμάτι ελευθερίας. Αν δεν το έχει μάθει ήδη καλά, μαθαίνει ότι πρέπει πάντα να εξουσιάζεται. Ώστε να μην μπορεί να την αμφισβητήσει.
Αυτό για το οποίο μία εξουσία μάχεται μια άλλη, είναι το δικαίωμα πάνω στους ανθρώπους. Αυτή είναι η ουσία της εξουσίας, αυτή είναι ουσιαστικά η ίδια η ύπαρξή της και το περιεχόμενό της. Το δικαίωμα αυτό θέλει πάντα να το βαθαίνει. Το βασικό της μέλημα είναι να αποκτά ολοένα και πιο πολλά δικαιώματα πάνω στον άνθρωπο.
Εμείς μπορούμε να παρακολουθούμε τους αγώνες των μονομάχων, των επίδοξων εραστών της για το ποιος θα την κατακτήσει, να βλέπουμε κονταρομαχίες και διάφορους ανταγωνισμούς και θεάματα, αλλά στην πραγματικότητα η ίδια η εξουσία δυναμώνει όποιος και να κερδίσει. Εμείς, φυσικά, μπορούμε να καθόμαστε και να παρακολουθούμε το ματς ανάμεσα στην τάδε και τη δείνα πολυεθνική, ανάμεσα στο ένα και το άλλο πολιτικό κόμμα, ανάμεσα στις ποδοσφαιρικές ομάδες, αλλά έτσι μας διαφεύγει ότι αυτό το σύστημα το οποίο υπηρετούν αυτοί συνεχίζει να υπάρχει και να ενδυναμώνεται. Ο άνθρωπος μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία πάντα χάνει. Πάντα βρίσκεται σε θέση οπισθοχώρησης και αυτή η οπισθοχώρηση είναι φυσικά ο απαραίτητος όρος της συνέχισης της εξουσίας. Το να παρακολουθείς τα παιχνίδια αυτά είναι απαραίτητος όρος να σου διαφεύγει το προφανές ως αυτονόητο. Και το αυτονόητο είναι ότι είσαι πάντα εξουσιαζόμενος.

10. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ;
Ο άνθρωπος όμως τι όφελος έχει από τη διατήρηση του μηχανισμού αυτού; Ένα από τα ελάχιστα σταθερά πράγματα σε όλη την ανθρώπινη ιστορία είναι η ύπαρξη εξουσίας. Βλέπουμε ότι οι πιο πολλοί άνθρωποι λειτουργούν σαν να προσπαθούν να διατηρήσουν αυτό το σύστημα, να μην το αφήσουν να αλλάξει. Προσπαθούν να βοηθήσουν την εξουσία να συνεχίσει να υπάρχει. Γιατί το κάνουν αυτό;
Αυτό γίνεται γιατί η ίδια ανασφάλεια που υπάρχει μέσα σ' αυτήν, υπάρχει και στον ίδιο τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος φοβάται ότι αν η εξουσία πάψει να υπάρχει, θα πάψει να υπάρχει και ο ίδιος ως πνευματική, ψυχολογική οντότητα. Ο ίδιος ο κόσμος που περιβάλλει τον άνθρωπο θα καταστραφεί εάν αυτή εκλείψει. Το ίδιο το σύστημα που μας εξουσιάζει, είναι το σύστημα που μας δημιούργησε. Είμαστε δημιουργημένοι σύμφωνα με αυτό και βλέπουμε τα πράγματα έτσι όπως μάθαμε να τα βλέπουμε. Έχουμε μια συγκεκριμένη οπτική και αυτή η μια συγκεκριμένη οπτική είναι για μας ο κόσμος. Εάν αναγκασθούμε να την αλλάξουμε, ο κόσμος μας θα καταρρεύσει.
Γιατί όμως ο άνθρωπος έχει αυτή την ανασφάλεια; Ίσως γιατί φοβάται ότι η οπτική που έχει για τα πράγματα δεν είναι η αληθινή, είναι μία από πολλές και διάφορες που θα μπορούσε να έχει. Ο λόγος που ο άνθρωπος φοβάται με αυτόν τον ανεξερεύνητο και ανεξήγητο φόβο είναι ότι γνωρίζει καλά μέσα του ότι αυτό είναι αλήθεια. Η οπτική που έχει, αυτό που είναι, ο κόσμος γύρω του και μέσα του είναι μία εκδοχή από τις χιλιάδες, από τα εκατομμύρια που θα μπορούσαν να είναι. Δεν είναι αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Είναι ίσως μια πλευρά του. Ένας πολύ περιορισμένος τρόπος να βιώσεις τα πράγματα.
Ολόκληρη η ζωή του ανθρώπου είναι εμποτισμένη από το παιχνίδι της εξουσίας, το παιχνίδι της κυριαρχίας πάνω στους άλλους. Το παιχνίδι που παίζεται μέσα σε όλα τα παιχνίδια. Η προσπάθεια κυριαρχίας πάνω στους άλλους και η διαχείριση του ποσού εξουσίας που ασκεί ή υφίσταται κάθε φορά, είναι χαρακτηριστικά μόνιμα σχεδόν στη δράση και στη συμπεριφορά του. Το σύνολο των εκφραστικών του μέσων είναι προσανα-τολισμένο σε μεγάλο βαθμό στα παιχνίδια εξουσίας που συνεχώς παίζει. Σαν οικονομικό ισοδύναμο αυτού, θα λέγαμε ότι, ο άνθρωπος δεν προσπαθεί να αποκτήσει αγαθά απλώς για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, όπως δέχεται η κλασική πολιτική οικονομία, αλλά (και) για να έχει περισσότερα από τους άλλους.
 Οι κοινωνικοί ρόλοι έχουν πρώτιστα να κάνουν με το παιχνίδι της κυριαρχίας και η διαδικασία κοινωνικοποίησης είναι ουσιαστικά η εκμάθησή του. Το πολύ ενδιαφέρον εδώ είναι ότι στις διάφορες κοινωνικές σχέσεις τα «εξουσιαστικά φορτία» που υπάρχουν, απορρέουν από πολλές διαφορετικές πηγές που έχουν να κάνουν με τις διάφορες πλευρές του ανθρώπινου ψυχισμού.
Ο άνθρωπος βαθιά μέσα του αισθάνεται ότι έχει παγιδευτεί σ’ αυτό τον τρόπο λειτουργίας. Σε αυτό που εμφανίζεται στην κοινωνία ως σύστημα εξουσίας. Είναι αυτό και ποτέ δεν ήταν κάτι άλλο. Φοβάται ότι δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο και ξέρει ότι είναι κάτι πολύ λίγο μπροστά σ’ αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Αν χανόταν αυτός ο μηχανισμός που επιτρέπει στον άνθρωπο να ζει μέσα από την απάλειψη πολλών πλευρών της πραγματικότητας ώστε να υπάρχει μόνο μια, αν έπαυε να υπάρχει αυτός ο περιορισμός, ουσιαστικά θα σταματούσε να υπάρχει η αντίληψη που έχει ο άνθρωπος για τον κόσμο και φυσικά ο ίδιος ο κόσμος θα κατέρρεε, θα εξαφανιζόταν. Ή θα γινόταν κάτι τελείως διαφορετικό. Αυτό είναι που βαθιά μέσα του φοβάται ο άνθρωπος. Και για να το φοβάται, ίσως να έχει κάποιο δίκιο, μπορεί όμως και όχι. 

11. ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΘΕΑΣΗ
Η εποχή μας είναι γεμάτη αναταράξεις και εκπλήξεις. Τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία και με τη μέχρι τώρα οπτική μας δεν καταφέρνουμε ούτε να εξηγήσουμε τι γίνεται, ούτε να ισορροπήσουμε σ’ αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Θα πρέπει να δούμε τα πράγματα όσο το δυνατόν πιο αληθινά.  Όχι με τις φαντασιώσεις  που κυριαρχούν μέχρι τώρα στην αντίληψή μας. Έτσι όπως ο μόνος αληθινός χρόνος μας είναι το τώρα, έτσι και ο μόνος αληθινός τόπος μας είναι το εδώ. Η μόνη θέση απ’ όπου μπορούμε να δούμε την αλήθεια είναι η θέση μας. Η θέση του εξουσιαζόμενου. Απ' όπου μπορεί ο καθένας να δει τα πράγματα ως άτομο και ως μέλος της κοινωνίας, όχι ως μάζα ή θεατής κάποιου παιχνιδιού.
Με το να ξεχνάμε ότι η θέση μας είναι αυτή του εξουσιαζόμενου και να παρακολουθούμε τη διαμάχη ανάμεσα στους μονομάχους αυτού του θεάτρου σκιών, χάνουμε την πραγματικότητα, στην προσπάθειά μας να την εξηγήσουμε. Είναι βέβαια συνηθισμένος μηχανισμός ψυχολογικής άμυνας, το να καταλήγεις σε συμπεράσματα ότι παίζονται μεγάλα παιχνίδια που δεν μπορείς να επηρεάσεις, άρα καλώς σκύβεις και παραιτείσαι. Επιπλέον, «το έχεις εξηγήσει κιόλας, γνωρίζεις τα συμφέροντα που παίζονται». Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πολλές «ερμηνείες» τής πραγματικότητας έχουν ως μόνο στόχο την αποφυγή της. Στη εποχή που ζούμε πρέπει να αντιμετωπίσουμε την εξουσία ως ένα μηχανισμό ενιαίο και αυτόνομο, ως ένα οργανισμό που τρέφεται και ζει από την κοινωνία και έχει τόσο πολύ διογκωθεί που οδηγεί την κοινωνία και το άτομο, στο μαρασμό, στο θάνατο. Ακόμα και ως θεωρητική αφαίρεση, είναι απαραίτητη για να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω μας.
Το να δεις την πραγματικότητα από τη θέση σου, είναι η μόνη αληθινή θέασή της. Να περάσεις από το αυτονόητο στο προφανές. Καμία αντίδραση δεν μπορεί να έχει τύχη αν δεν βασίζεται στην παρατήρηση και τη σταδιακή κατανόηση του πώς λειτουργούν τα πράγματα. Το να δεις την εξουσία σαν μηχανισμό που πάντα στοχεύει πάνω σου, ισοδυναμεί με το να αρχίσεις να βλέπεις την ουσία της, γιατί εσύ είσαι η κοινωνία, είσαι το ον που η μηχανή προσπαθεί να υποτάξει, να αλλοιώσει και να το κάνει ίδιο με εκείνη. Το να δεις τα πράγματα από τη θέση που  βρίσκεσαι, είναι η μοναδική πιθανότητα που έχεις να τα δεις όπως είναι.





Κεφάλαιο 2ο
Το φαύλο τετράγωνο

Κάθε γενιά ξεκινάει με όνειρα και ορμή. Συγκρούεται, συμμετέχει στο γίγνεσθαι, φέρνει ιδέες, πολεμάει γι’ αυτές. Κάποια στιγμή ανακαλύπτει πως ό,τι κι αν έκανε, τα πράγματα δεν κινήθηκαν προς τα εκεί που ήθελε. Ανακαλύπτει το τεράστιο ψέμα που αποτέλεσε το πλαίσιο δράσης της. Τα πράγματα έδειξαν τελικά να κινούνται προς άλλες κατευθύνσεις από αυτές που επιδιώχθηκαν. Σαν όλοι οι αντίπαλοι στον πόλεμο, να πολεμούν στην πραγματικότητα σε έναν άλλο πόλεμο που δεν φαντάστηκαν ποτέ, ενώ ο πόλεμος στον οποίο πίστευαν πως συμμετείχαν ήταν τελικά πλαστός. Κάθε γενιά προσθέτει το δικό της ψέμα κι έτσι στον κόσμο που παραδίδει, η αλήθεια έχει επάνω της ακόμα ένα πέπλο.

1. Αποσυγκρότηση
Αυτή τη στιγμή βιώνουμε μια ζωή όχι απλώς βασισμένη στο ψέμα, αλλά τη μετατροπή του ανθρώπου σε άνθρωπο-ψέμα. Δέχεται όλα τα ψέματα που του σερβίρονται, παρόλο που γνωρίζει ότι είναι ψέματα, γιατί το ψέμα μέσα του ξεπέρασε μια κρίσιμη αναλογία προς την αλήθεια και έγινε ο ίδιος ψέμα. Παίζει ολοένα και περισσότερο το παιχνίδι της κυριαρχίας σε βάρος των άλλων δραστηριοτήτων με τις οποίες πιθανόν καλλιεργούσε τις ικανότητές του, απολάμβανε, εξερευνούσε. Ο άνθρωπος νιώθει το βάρος της εξουσίας πάνω του να μεγαλώνει διαρκώς. Τη νιώθει πια ως μία αρνητική δύναμη που αδυνατεί να αγνοήσει. Ο τρόπος οργάνωσης και οι πρακτικές της μαφίας εφαρμόζονται σε όλα τα πεδία-συστήματα της κοινωνίας, διαποτίζουν την καθημερινότητα και απαιτούν απόλυτη υποταγή, χωρίς ουδετερότητες. Αυτός ο τρόπος ζωής κάνει τον άνθρωπο μάζα και του περιορίζει την προσωπικότητα, σχεδόν μέχρι εξαφάνισής της. Ο άνθρωπος μετατρέπεται σε πράγμα και ζει μία πραγματικότητα που αντιστοιχεί σε πράγμα.
Αυτά που ο άνθρωπος σήμερα ζει και αισθάνεται, του δημιουργούν την εντύπωση πως ό,τι ήταν να γίνει έγινε. Η παραίτηση από τα δικαιώματα, τη γνώση, την ερμηνεία των φαινομένων, την ύπαρξη ουσιαστικού περιεχομένου έχει κυριαρχήσει. Του μιλάς για τη φύση, λέει: «Ποια φύση; Πάει πια». Του μιλάς για την τροφή και τα μεταλλαγμένα, σου λέει: «Αφού όλα μεταλλαγμένα είναι». Για τις ακτινοβολίες, είναι γεμάτο παντού, λέει.  Αυτή η παραίτηση έχει ένα υπόβαθρο σε μεγάλο βαθμό αληθινό. Όμως αντίκειται στο ένστικτο της αυτοσυντήρησης και της επιβίωσης. Η αποδοχή της συνεχούς υποβάθμισης της ζωής μπορεί να ιδωθεί μόνο ως αποτέλεσμα σοκ.
Ο άνθρωπος βρίσκεται σε μόνιμο άγχος, απομονώνεται, αποκτάει μόνιμες ψυχικές διαταραχές. Η καρδιά του όχι μόνο δεν ανοίγει αλλά κλείνει σταθερά. Δεν έχει πραγματικά άποψη, γι’ αυτό λέει άλλα τη μια και άλλα την άλλη, χωρίς καν να το καταλαβαίνει. Δεν μπορεί να συναρμολογήσει τα κομμάτια γύρω του σε ενιαίο σύνολο και στην προσπάθειά του αυτή καταφεύγει σε κάποια από τα προσφερόμενα, ώστε να βάλει μία τάξη μέσα του. Σχήματα, αποδεδειγμένα αποτυχημένα κατά το παρελθόν, που όμως είναι εδώ ακόμα, πιθανόν ως κακόγουστη φάρσα. Βλέπει την αλήθεια αλλά δεν θέλει με τίποτα να την πιστέψει. Δεν θέλει να ξέρει ούτε να καταλαβαίνει. Σύμπτωμα του γεγονότος ότι μέσα του υπάρχει ένα παχύ υπόστρωμα εσωτερικευμένου τρόμου, συμπαγούς και δεδομένου, που τον κρατάει σε διαρκή ταραχή και του διαλύει την προσωπικότητα.
Ζούμε την εποχή της πλήρους περικύκλωσης του ανθρώπου από την εξουσία. Δεν μπορεί κάποιος να γίνει αντάρτης στα βουνά, δεν μπορεί να φτιάξει μία ανεξάρτητη κοινότητα, δεν μπορεί να κρυφτεί πουθενά είτε είναι αντίθετος με το καθεστώς είτε όχι. Ο έλεγχος της ζωής μας βρίσκεται σε επίπεδα ασύλληπτα υψηλότερα απ' ότι ήταν πριν 40 ή 100 χρόνια και συνεχίζει να εντείνεται με ραγδαίους ρυθμούς.
Η ιστορία του ανθρώπου μπορεί να ιδωθεί ως η ιστορία της πάλης του με την εξουσία. Αυτό που βασικά συμβαίνει είναι η διαρκής επέκταση της εξουσίας εις βάρος του ανθρώπου σε έκταση και σε βάθος. Οι ποσοτικές μεταβολές του βαθμού ελέγχου μετατρέπονται σήμερα σε ποιοτική μεταβολή. Η αύξηση του ελέγχου οδήγησε μοιραία στην πλήρη περικύκλωση του ανθρώπου. Δεν υπάρχει τομέας της ζωής μας στον οποίο να μην παίζει βασικό ρόλο η εξουσία. Υπάρχει σε όλες τις πλευρές της ζωής μας ως ισχυρός παράγοντας. Η επέκταση συνεχίζεται σε βάθος και σε ένταση. Κατατρώει το χρόνο μας, τη συνείδηση, τις λειτουργίες και τις δυνατότητές μας όλο και περισσότερο κι έτσι κατατρώει την ίδια την προσωπικότητα του ανθρώπου. Όσο περισσότερο εισχωρεί, ως υποχρέωση, ως έγνοια, ως ενασχόληση, τόσο υποχωρούν τα υπόλοιπα στοιχεία της προσωπικότητάς μας.

2. Το παιχνίδι
Η εξουσία είναι παρούσα στη ζωή μας, όχι μόνο ως εξωτερική δομή, αλλά και ως καθημερινή δραστηριότητα και ως ψυχοσύνθεση. Οι διαπροσωπικές σχέσεις περιλαμβάνουν παιχνίδια εξουσίας και μπορούν σε κάποιο βαθμό να ιδωθούν ως σχέσεις εξουσίας. Παίζουμε το φαύλο παιχνίδι κυριαρχίας του ενός πάνω στον άλλον καθημερινά με τους ανθρώπους γύρω μας. Απ' ό,τι φαίνεται, μας αναγκάζει η πραγματικότητα, αφού δεν βρίσκουμε άλλον τρόπο συμπεριφοράς για να επιβιώσουμε. Κι όσο μεγαλώνουμε διογκώνεται όλο και πιο πολύ το ένα, το μέγιστο θέμα της ζωής μας: Πόση εξουσία κατέχω; Πώς θα την αυξήσω; Οι άλλες πηγές χαράς συρρικνώνονται μέχρις ολικής εξαφάνισης. Η δύναμη της συνήθειας είναι ό,τι ισχυρότερο στον άνθρωπο και το παιχνίδι της εξουσίας γίνεται το περιβάλλον μέσα στο οποίο ο άνθρωπος αναγνωρίζει τον εαυτό του.
Τα άλλα παιχνίδια και ρόλοι που ο άνθρωπος παίζει, υποχωρούν σταδιακά στο ένα και βασικό παιχνίδι.  Τα υπόλοιπα στοιχεία της προσωπικότητας αγωνίζονται να επιβιώσουν καθώς τη θέση τους παίρνει σταδιακά η ενασχόληση με το παιχνίδι της κυριαρχίας. Καθετί εκπορευόμενο εκ της εξουσίας είναι καθαγιασμένο στη συνείδηση των περισσοτέρων. Είμαστε εθισμένοι σε ένα διεστραμμένο παιχνίδι στο οποίο είμαστε τα παντοτινά θύματα. Το παιχνίδι της κυριαρχίας διαπερνάει όλη την κοινωνία. Οι πάντες είναι αναγκασμένοι να το παίζουν. Ποικίλει βέβαια ο βαθμός στον οποίο ο καθένας παίζει αυτό το παιχνίδι. Ίσως όσο πιο πλούσια προσωπικότητα έχει κάποιος και με όσο πιο γερές βάσεις, τόσο λιγότερο συμμετέχει σε αυτό.
Αν κάποιος φανταστεί το παιχνίδι αυτό σαν κάτι που έχει νόημα, τότε ίσως χαρεί με την εξαφάνιση της προσωπικότητας και τη μετατροπή του ανθρώπου σε μηχάνημα, σε πράγμα. Αν δει όμως τη φαυλότητά του, την κενότητα, το αδιέξοδο, την απονέκρωση που προκαλεί στους ανθρώπους και προσπαθήσει να το μελετήσει ή να το χτυπήσει, υπάρχουν τόσες έτοιμες παγίδες και εμπόδια στημένα μπροστά του, που μπορεί ολόκληρη τη ζωή του να ασχολείται με αυτά. Υπάρχουν τόσες έτοιμες «αντιδράσεις» που του προσφέρονται, που μπορεί όλη του τη ζωή να νομίζει ότι πολεμάει το σύστημα, ενώ στην πραγματικότητα είναι από τους πιο χρήσιμους βοηθούς του, πολύ καλύτερος απ' ότι αν ήταν έμμισθος.
Τι μας έχει οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση; Η διαπαιδαγώγηση, ο φόβος που μας ταΐζουν από παιδιά, η απομάκρυνση του ενός από τον άλλον που μας αναγκάζει να ζούμε μια πραγματικότητα φτιαγμένη από την εξουσία-ΜΜΕ, η συνεχιζόμενη διάλυση της κοινωνίας, φαύλοι κύκλοι... Ο άνθρωπος έχει πια νιώσει την περικύκλωση μέσα κι έξω. Ο τρόμος απέναντι σε μια εξουσία με ξεκάθαρες πια προθέσεις έχει καταλάβει το σύνολο της σκέψης και της πράξης του. Βλέπει καθημερινά την ολοκλη-ρωτική, υποτίθεται τετράγωνη λογική της που έρχεται να «τακτοποιήσει τον ακατάστατο» άνθρωπο, βάζοντας τα πάντα σε τετράγωνα κουτάκια-κελιά και καταστρέφοντας ό,τι δεν μπορεί να μπει σε αυτά.

3. Ενοποίηση
Την εποχή αυτή που διανύουμε, βιώσαμε και βιώνουμε την εισχώρηση της εξουσίας σε κάθε πλευρά της ζωής μας, την εποχή αυτή το παιχνίδι της κυριαρχίας κατέληξε η βασική σκέψη και ενασχόληση. Την ίδια εποχή η εξουσία σε παγκόσμιο επίπεδο ενοποιείται, έχει γίνει πια μία. Αν μέχρι το 1990 υπήρχε η αίσθηση ότι στον κόσμο υπάρχουν δύο τουλάχιστον επιλογές, και αρκετές ενδιάμεσες συν κάποιες άλλες, σήμερα είναι πια εγκαθιδρυμένη η αυτοκρατορία αυτού που ονομάστηκε νεοφιλελευθερισμός. Η σκιά του ένα (1) πέφτει βαριά πάνω στη σκέψη και την αίσθηση του ανθρώπου. Η εξουσία είναι σήμερα ξεκάθαρα μία, πρόκειται για αυτό που ονομάστηκε παγκοσμιοποίηση. Είναι ένας ενιαίος μηχανισμός, ακόμα και αν απαιτείται συνεννόηση αρκετών κέντρων για τη λήψη κάποιων αποφάσεων.
Ακόμα και αν αυτοί που την ασκούν τύχαινε να έχουν αντίθετα συμφέροντα, είναι αναγκασμένοι να ενδυναμώνουν και όχι να χαλαρώνουν την εξουσία πάνω στους ανθρώπους. Οι τυχόν διαμάχες τους δεν βλάπτουν ποτέ την ίδια την εξουσία. Το αντίθετο, ο επόμενος δυνάστης είναι συνήθως χειρότερος  από τον προηγούμενο, είτε ήρθε με εκλογές, είτε με το στρατό, είτε κάποιες φορές και από επανάσταση.
Είναι επίσης γνωστή η απέχθεια των εμπολέμων προς την ουδέτερη στάση κάποιων. Από τους πολέμους της αρχαιότητας μέχρι σήμερα, αυτοί που επιδιώκουν την ουδετερότητα, συχνά αντιμετωπίζονται από τα εμπόλεμα στρατόπεδα ως οι χειρότεροι εχθροί τους. Είναι βασικός κανόνας του πώς στήνεται ένας πόλεμος, η αποθάρρυνση, ο προσεταιρισμός ή η καταστροφή όσων δεν επιθυμούν να συμμετέχουν σε αυτόν. Αν δούμε τα πράγματα από κάποια απόσταση, αυτό σημαίνει ότι η ομαδοποίηση σε κάποιο στρατόπεδο είναι που έχει σημασία και όχι το ποιο είναι το στρατόπεδο αυτό. Η πάταξη της διαφορετικότητας και η επιβολή της ομοιομορφίας και της αποδοχής του παιχνιδιού κυριαρχίας.
Η εξουσία δεν κινδυνεύει από αυτούς που μάχονται γι’ αυτήν. Στην πραγματικότητα η εξουσία είναι το παιχνίδι της εξουσίας. Είναι η μάχη για την κατάκτηση και την άσκηση της δύναμης πάνω στους άλλους. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει, αν από κάποιους δεν υπήρχε πάθος γι’ αυτήν ή αν δεν μπορούσε να εγκλωβίσει κάποιους άλλους που φαντάζονταν τα πράγματα αλλιώς. Όσο παίζεται το παιχνίδι αυτό, τόσο η επιβολή πάνω στον άνθρωπο αναπαράγεται, εδραιώνεται και εντείνεται.  Ακόμα και οι πιο μεγάλοι εχθροί στον πόλεμο για την κατάκτησή της, με πίστη και με στρατιωτική ευλάβεια τη φροντίζουν, την επεκτείνουν, τη βαθαίνουν, την αυξάνουν. Το κάνουν ίσως για τον εαυτό τους, όμως συγχρόνως αυξάνουν συνεχώς το συνολικό βαθμό καταπίεσης και ελέγχου.
Η οικονομική δύναμη είναι πια τόσο πολύ συγκεντρωμένη, που οι έννοιες της επιχειρηματικότητας, των νόμων της αγοράς, του καπιταλισμού, του ανταγωνισμού, υπάρχουν μόνο σαν έννοιες και όχι ως πραγματικότητα. Η ακραίων διαστάσεων συγκέντρωση του πλούτου είναι μία ένδειξη του βαθμού συγκέντρωσης των αποφάσεων. Η τάση για ενοποίηση της εξουσίας εμφανίζεται σα νομοτέλεια, σαν ανεξάρτητη από τη γνώμη των διαχειριστών της. Γιατί σήμερα είναι επιτακτική η ανάγκη της να είναι ενιαία και γιατί σήμερα υπάρχει κάθε δυνατότητα για να είναι. Η ισορροπία στην οικονομία έχει γίνει εξαιρετικά ασταθής και επίφοβη, λόγω της τεράστιας φούσκας του πλασματικού χρήματος και των δανείων. Η ζωή στον πλανήτη αρχίζει να γίνεται όλο και πιο προβληματική. Αυτά είναι ζητήματα  που θα ήταν χαζό να αφεθούν στην τύχη τους, αφού εγκυμονούν κινδύνους για τη διατήρηση της εξουσίας, άρα απαιτούν κεντρικό σχεδιασμό  αντιμετώπισής τους. Και θα ήταν ακόμη πιο χαζό να μην αποτελεί αυτός ο μηχανισμός ένα οργανικά δεμένο σύστημα εάν έχει κάθε δυνατότητα να το κάνει αυτό, όπως σήμερα που κατέχει την οργάνωση, τη γνώση, την τεχνολογία, τον πλούτο, και τα μέσα του τρόμου απέναντι σε μία κοινωνία ανοργάνωτη, ετοιμόφοβη και κατακερ-ματισμένη.    
Οι τεχνολογικές εξελίξεις, πιστεύουν πολλοί ότι αυξάνουν τις δυνατότητες για αντίσταση στην εξουσία, για εξέγερση κλπ. Δεν διαφωνώ απαραίτητα με αυτό, όμως σκεφτείτε πόσο αυξάνουν τις δυνατότητες της εξουσίας, αφού όλο το πλαίσιο της σύγχρονης τεχνολογίας είναι κατασκευασμένο από την ίδια. Έχει τα κλειδιά του. Κατασκευάστηκε και δοκιμάστηκε στα πλαίσια στρατιωτικών συστημάτων. Κι αν συνέβαινε να αυξάνουν τόσο φανερά οι δυνατότητες των αντιφρονούντων, η παγκόσμια πια εμβέλεια της δράσης τους θα ήταν ένας παραπάνω παράγοντας επιτάχυνσης της ενοποίησης της εξουσίας.
Το ότι η εξουσία είναι μία και ενιαία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει ένα και μοναδικό αφεντικό, αλλά ότι όλα τα κέντρα άσκησής της έχουν ως πρώτιστο μέλημά τους την εδραίωση και το βάθεμά της, μέσα από μία διαδικασία διαρκούς επικοινωνίας και συνεργασίας με τα υπόλοιπα. Θα μπορούσε κανείς να δει αυτό το μηχανισμό ως ένα δίκτυο που απλώνεται πάνω σε όλη τη γη. Ένα δίκτυο διαφορετικών αλλά συγκοινωνούντων δοχείων-κέντρων.  Όταν σε ένα απ' αυτά οι τοπικοί κυρίαρχοι δεν τα καταφέρνουν καλά με τους υπηκόους τους, αναλαμβάνουν άλλα κέντρα να ανεβάσουν τη στάθμη του φόβου, της απάτης, της σύγχυσης, της διαφθοράς, που σε κάποια φάση έπεσε.
Η επέκταση και η συγκέντρωση της εξουσίας είναι δύο όψεις του ίδιου πράγματος. Είναι δύο διαδικασίες παράλληλες και αλληλοτροφο-δοτούμενες. Η επέκταση είναι βασική στρατηγική επιβίωσης του μηχανισμού αυτού. Η συγκέντρωση είναι το άμεσο αποτέλεσμα της λειτουργίας του. Το αν η κοινωνία θα μπορέσει να την αποκεντρώσει και να προχωρήσει στην κοινοκτημοσύνη της, το αν θα καταφέρει να χαλαρώσει ή και να πετάξει το χαλκά, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις δυνάμεις που κρύβει μέσα του ο άνθρωπος και από τις εσώτερες αντινομίες της λειτουργίας της εξουσίας.
Η θεώρηση της εξουσίας στις μέρες μας ως μία, ή έστω ως εάν ήταν μία, αφήνει τα πράγματα να φανούν καθαρά μες στην απλότητά τους. Χωρίς το μπέρδεμα των αναλύσεων που συνεισφέρουν μόνο στη σύγχυση και τελικά στην παραίτηση από την προσπάθεια ερμηνείας των φαινομένων.

4. Οι διαχειριστές
Το φαινόμενο της απώλειας της προσωπικότητας μπορεί να το παρατηρήσει κανείς, σε μια ακραία μορφή του, στα άτομα που επισήμως ασκούν εξουσία. Σε αυτά τα άτομα η προσωπικότητα έχει σβηστεί εντελώς. Υπάρχει μόνο η επιδίωξη  για όσο το δυνατόν περισσότερη εξουσία.. Οι άνθρωποί της μισούν τον άνθρωπο. Λατρεύουν το χρήμα και την επιβολή. Είναι ανίκανοι να νιώσουν την πραγματική απόλαυση της ζωής. Η μοναδική πηγή ηδονής γι’ αυτούς-ές είναι η αύξηση της εξουσίας που κατέχουν.....
Και κάτι ακόμα: πρέπει να τηρούν τις υποχρεώσεις τους απέναντι στο μηχανισμό που τους ανέδειξε και ισοβίως υπηρετούν. Η προσωπική τους βούληση έχει εξαφανιστεί, αφού είναι εξαρτήματα του μηχανισμού αυτού. ΗΗΗΗ δομή της μαφίας εφαρμόζεται σε όλη την πυραμίδα εξουσίας. Η διαφθορά δεν είναι, όπως γενικά λέγεται, ένα σύμπτωμα που συμβαίνει σε αυτούς που κατέχουν δύναμη και εξουσία. Ακριβώς το αντίστροφο ισχύει, η διαφθορά κάποιου είναι ένας απαραίτητος όρος, για να του επιτραπεί να ανέλθει στα υψηλά κλιμάκια. Για να αναδειχθεί κάποιος, πρέπει πρώτα ο μηχανισμός να τον έχει ενοχοποιήσει για κάτι. Κάτι κρυφό, αλλά ίσως όχι για πάντα.
Η δομή αυτή είναι πυραμιδοειδής, ανεξαρτήτως του αν καταλήγει σε κορυφή, σε μία οικογένεια δηλαδή, ή σε ένα οριζόντιο επίπεδο, στο συμβούλιο των ισχυρών, ας πούμε. Το κάθε τμήμα της διακρίνεται με βάση το χώρο που ελέγχει, ή το είδος της δραστηριότητας που ασκεί. Όλα τα τμήματα συντονίζονται και δίνουν λόγο στο παραπάνω κέντρο και τελικά στο ανώτατο.
Ποια είναι τα κίνητρα αυτών που βρίσκονται στην κεντρική εξουσία, ή αρκετά κοντά της; Μάλλον το πρώτιστο και βασικότερο είναι η ασφάλεια και η διατήρηση όσων έχουν. Η επέκταση και το βάθεμα της κυριαρχίας. Η επίτευξη μιας κατάστασης όπου δεν υπάρχει δυνατότητα αναστροφής της πορείας, όπου η συνέχιση της ήδη υπάρχουσας κατάστασης να φαίνεται ως επιβεβλημένη λόγω υψίστων αναγκών. Πιο απλά, η εξουσία είναι αυτοσκοπός.
Φυσικά συνδέεται με πολλές άλλες απολαβές, ως μέσο πρόσβασης σε αυτές. Όμως όποιος έχει εμπλακεί αρκετά μαζί της, είναι αναγκασμένος να την αντιμετωπίζει και ως αυτοσκοπό. Δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι εξουσία σημαίνει εξουσία πάνω σε ανθρώπους, άρα είναι λογικό να έλκονται προς αυτήν εκείνοι που τους αρέσει να διατάζουν, αυτοί για τους οποίους έχει ένα αυξημένο ηδονικό περιεχόμενο το να καθορίζουν τις ζωές των άλλων. Διαφόρων ειδών ανασφάλειες και ανισορροπίες οδηγούν πολλούς ανθρώπους στο να την αντιμετωπίζουν ως αυτοσκοπό, χωρίς να το συνειδητοποιούν. Άλλωστε, όταν για τον άνθρωπο το παιχνίδι εξουσίας γίνει το σημαντικότερο παιχνίδι στη ζωή, στην πραγματικότητα είναι πολύ κοντά στο να του γίνει αυτοσκοπός, ασχέτως αν το καταλαβαίνει ή όχι.

5. Συμτωσιολογία και δόγμα
Το μυαλό των ανθρώπων δύσκολα μπορεί να κατανοήσει την εξουσία ως αυτοσκοπό. Αυτή  είναι για τους πιο πολλούς ένα μέσο, όπως και το χρήμα. Το περισσότερο που μπορούν να συλλάβουν είναι το δόγμα ότι «όλα γίνονται για το χρήμα». Η πλάνη αυτή βρίσκει εύφορο έδαφος σε ανθρώπους που προβάλουν τη δική τους εμπειρία στο συνολικό πεδίο. Πιστεύουν ότι έτσι όπως κυλούν τα πράγματα στην καθημερινότητά τους, έτσι κυλούν παντού, σε όλα τα επίπεδα. Αποδίδουν έτσι οικεία κίνητρα και επιδιώξεις στους πάντες, ακόμα και σε αυτούς που δημιουργούν το χρήμα, λες και θα ήταν δυνατόν αυτοί να επιδιώκουν την απόκτηση περισσότερου χρήματος.
Κατηγορούν όσους δεν δέχονται το δόγμα αυτό (ότι όλα γίνονται για τα λεφτά), σαν συνωμοσιολόγους. Εξηγούν τα γεγονότα με μια ατέλειωτη αλληλουχία συμπτώσεων. Τα τυχαία συμβάντα βέβαια παραμένουν ανεξήγητα, όμως αποτελούν ικανοποιητική εξήγηση για άλλα συμβάντα, για όσους αρέσκονται να αποδίδουν την τυχαιότητα στα γεγονότα και όχι στην άγνοιά τους γι' αυτά. Η συμπτωσιολογία είναι απαραίτητο συμπλήρωμα του δόγματος, του ότι υπάρχει τάχα ένας ανηλεής μέχρι τελικής εξόντωσης πόλεμος του καθενός εναντίον όλων για την απόκτηση περισσότερου χρήματος.
Βέβαια αυτές οι «εξηγήσεις» αποδεικνύονται τόσο πολύ συχνά αδιέξοδες και λίγες, που συνήθως συνοδεύονται από μια, θα έλεγε κανείς, μεταφυσική οντότητα, την τάση των πραγμάτων, την πρόοδο, την πορεία προς τα μπροστά, το πνεύμα της εποχής κλπ, η οποία αναλαμβάνει να συμπληρώσει τα κενά των «εξηγήσεων». Η τάση εμφανίζεται σαν κάτι δεδομένο, γνωστό και αυτονόητο (εκ των υστέρων βέβαια). Εντός των αυτονόητων, φυσικά, παραμένουν πλήθος σκοτεινών υποθέσεων, πράγ-ματα τα οποία σύμφωνα με τις «εξηγήσεις» αυτές, απλώς «έτσι είναι». 
Οι συμπτωσιολόγοι είναι καταδικασμένοι να αναμασούν το ψέμα της εξουσίας, αφού αυτό είναι ό,τι πιο αξιόπιστο για εκείνους και να αναπτύσσουν θεωρίες πολύ πιο συνωμοσιολογικές από αυτές που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν έτσι. Κάνουν ό,τι μπορούν για να μην αποσπαστούν από την επίσημη οπτική των πραγμάτων, δηλαδή στις μέρες μας την εικονική πραγματικότητα των ΜΜΕ.
Πολλοί από αυτούς είναι πρόθυμοι να «δουν» την ύπαρξη των εθνών ή των θρησκειών σαν κόλπα των εξουσιαστών, οι οποίοι έχουν τελικά εφεύρει όλο τον ανθρώπινο πολιτισμό για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους. Οι συμπτωσιολόγοι μπορούν να αναπτύξουν το απόλυτο συνωμοσιολογικό σενάριο στην προσπάθειά τους να συκοφαντήσουν και να εξαφανίσουν από μπροστά τους την πραγματικότητα. Έτσι, δεν έχει σημασία αν κάποτε χαρακτηρίζουν κάποια άποψη ως υπερβολικά απλοϊκή ή άλλοτε ως υπερβολικά ευφάνταστη, παίρνοντας τις αντίστοιχες κάθε φορά θέσεις από άκρου εις άκρον. Σημασία έχει να αποφεύγουν το προφανές.

6. Αντισμός
Κανένα σύστημα επιβολής, καμία πολεμική μηχανή δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την ύπαρξη των εχθρών. Σήμερα οι εχθροί που η ίδια η εξουσία έχει κατασκευάσει, ή κατόρθωσε να ελέγξει, είναι αρκετοί. Αρκετοί  από αυτούς έχουν αναπτύξει πρακτική και ιδεολογική αντίθεση με κάποιες πλευρές του συστήματος. Έτσι υπάρχει μια μεγάλη σειρά διαφόρων αντί-απόψεων οι οποίες δίνουν ταυτότητα στους χρήστες τους. Ταυτότητα που δεν έχουν, ή την κρύβουν, αφού για να οριστούν, τους είναι απαραίτητη η ύπαρξη κάποιου «κακού» το οποίο αυτοί μάχονται, υπερασπιζόμενοι επιμελώς συγκεχυμένες και αφηρημένες ηθικές αξίες. Καταλήγουν έτσι οι πιο χρήσιμοι βοηθοί του συστήματος, αφού είναι οι πιο εύκολα διαχειρίσιμοι «εχθροί» και όλως τυχαίως τα αποτελέσματα και η κατάληξη των απόψεων και της δράσης τους είναι προς το συμφέρον των απόψεων και της αναπαραγωγής της εξουσίας.
Τίποτα πιο εύκολο από τον έλεγχο κάποιου που δηλώνει αντίθετος σε μία από τις πλευρές της. Καταλήγει συχνά να ευνοεί όσο κανένας άλλος τις επιδιώξεις της και να στηρίζει, με την άκαμπτη βεβαιότητα της άγνοιας, τα ψέματα που αυτή πλασάρει ως αυτονόητα. Συνήθως είναι από τους μεγαλύτερους υπέρμαχους του δόγματος, τόσο που ίσως νομίζει ότι είναι δική του ανακάλυψη. 
Όταν η εξουσία φοράει το μανδύα του ορθολογισμού, η αντίσταση δημιουργεί κινήματα ανορθολογισμού. Όταν φοράει το μανδύα της πολυπολιτισμικότητας, η αντίδραση εκφράζεται με αύξηση του εθνικι-σμού. Όταν η εξουσία φοράει το μανδύα του πατριωτισμού, στρέφει τους επίδοξους πολέμιούς της ενάντια στο έθνος. Με το μανδύα της θρησκείας, της ηθικής, της πατριαρχίας, της επιστημονικότητας, τους στρέφει ανάλο-γα. Με το μανδύα της δημοκρατίας, δημιουργεί αντιδράσεις που ευνοούν την απολυταρχία. Όταν η εξουσία φοράει το μανδύα του τηρητή της εύρρυθμης λειτουργίας της κοινωνίας, εμφανίζει σαν τρόπο αντίδρασης την τρομοκρατία, την τυφλή βία, το σαμποτάζ, που δεν την αγγίζουν πραγματικά και δυσχεραίνουν τη ζωή και τη θέση των ανθρώπων. Και έτσι το πού θα στρέψει την τυφλή υποτιθέμενη αντίδραση, στις  διάφορες περιόδους, ανάγεται στο ποιο κοστούμι θα φοράει κάθε φορά, αναλόγως των εκάστοτε στόχων της.
Ο αντισμός διαστρεβλώνει την ίδια την έννοια της αντιπαράθεσης, αφού τη μεταφέρει και την εγκλωβίζει στο επίπεδο του θεάματος ή/και τη μετατρέπει σε συμμοριτοπόλεμο.... Ο αντισμός είναι η λογική του «φταίει κάποιος άλλος» και συνήθως το ψυχολογικό του υπόβαθρο είναι βαθύς και έντονος αρνητισμός. Οι αντιστές βρίσκουν την αιτία των δεινών τους σε κάποιους άλλους, που πρέπει να τους τσακίσουν, να τους εξολοθρεύσουν, να τους απαλείψουν. Όταν ο αντισμός κυριαρχεί, η εξουσία έχει πετύχει μία πολύ αποτελεσματική εκδοχή του «διαίρει και βασίλευε». Πολύ αποτελεσματική, αφού η ίδια η έννοια της αντίστασης έχει γελοιοποιηθεί, για έναν απλά και άμεσα σκεπτόμενο άνθρωπο και έχει πάνω της ανεξίτηλη τη σφραγίδα του αδιεξόδου και της αποτυχίας. 

7. ΑΥΤΟΣΚΟΠΟΣ
Οι περισσότεροι άνθρωποι λόγω άγνοιας, φοβίας, ενοχικών συνδρόμων, αδράνειας κλπ είναι συμπτωσιολόγοι και πολλοί από αυτούς αντιστές. Ένα κρίσιμο σημείο που δεν μπορούν να κατανοήσουν είναι την εξουσία ως αυτοσκοπό. Δεν μπορούν να δεχτούν την ύπαρξη τόσο άρρωστων και δυστυχισμένων ατόμων, που έχουν ως μοναδικό μέλημά τους την αύξηση της εξουσίας που κατέχουν. 
Για τους πιο πολλούς ανθρώπους, οι χαρές της ζωής είναι πολύ περισσότερες, ενώ το χρήμα και η εξουσία είναι επιθυμητά ως μέσα για την καλύτερη εξυπηρέτηση των χαρών αυτών. Η εξουσία ως αυτοσκοπός προϋποθέτει όντα εντελώς μηχανοποιημένα, ανάπηρα και χωρίς περιεχόμενο. Όντα που δεν μοιάζουν με αυτό που οι πιο πολλοί αντιλαμβάνονται ως άνθρωπο. Η ύπαρξη τέτοιων ατόμων είναι αδιανόητη γι' αυτούς. Και ακόμα πιο αδιανόητο είναι ότι αυτά τα άτομα είναι οι φορείς της εξουσίας. Αυτοί που την διαχειρίζονται, ελέγχοντας και ρυθμίζοντας τη ζωή και την ύπαρξή μας.
Όλοι καταλαβαίνουμε  προς τα πού πάνε τα πράγματα, αλλά με πάσης φύσεως ψυχολογικές αλχημείες προσπαθούμε να το απωθούμε. Όμως όλοι νιώθουν ότι κάτι κακό συμβαίνει στην πορεία του είδους μας. Το να μην είσαι περήφανος για το είδος στο οποίο ανήκεις, αλλά αντίθετα μία αίσθηση ντροπής να αυξάνεται διαρκώς και να μας ακολουθεί, είναι ένα φαινόμενο πρωτόγνωρο για όλο ίσως το ζωικό βασίλειο.
Σήμερα η πορεία μας έχει σαφή αντιεξελικτικά χαρακτηριστικά. Οι αλλαγές που συμβαίνουν θα μπορούσε να πει κανείς ότι μας πηγαίνουν προς τα πίσω, εμποδίζοντας το αιώνιο παιχνίδι της εξέλιξης. Πρόκειται για μια τεράστια τομή στην ανθρώπινη ιστορία. Ποτέ στη γνωστή ιστορία η ζωή δεν είχε πάρει το δρόμο της υποβάθμισης, της αλλοίωσης, του εκφυλισμού.
Αν κάποιος ενδιαφέρεται για την αλλαγή της κατάστασης αυτής, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να μελετήσει σε βάθος τη σύγχρονη ζωή και το μηχανισμό εξουσία. Πρέπει να μάθει τι την τρέφει και τι την πλήττει, ώστε να μειώσει τις πιθανότητες να λειτουργήσει άθελά του υπέρ της. Πρέπει να δει τα πράγματα από τη δική του θέση και όχι από το φανταστικό θεωρείο κάποιων ειδικών. Πρέπει ν’ αρχίσει να εμπιστεύεται τον εαυτό του και αυτό που υπάρχει μέσα σε όλους τους ανθρώπους και μας κινεί χωρίς να το ξέρουμε προς την κατεύθυνση της εξέλιξης: την έμφυτη τάση για την αναζήτηση νοήματος στη ζωή μας.


                









Κεφάλαιο 3ο
Συγκέντρωση και εξέλιξη

Σε όλο και περισσότερους ανθρώπους διαμορφώνεται η πεποίθηση ότι η πορεία του είδους μας δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Οι προσπάθειες εξήγησης της πορείας μας, συχνά καταφεύγουν σε θεωρίες κάποιου λάθους που συνέβη κάποτε, ή σε θεωρίες κοινωνικής ή άλλης νομοτέλειας. Τίποτα δεν αποκλείεται βέβαια, όμως τέτοιες οπτικές, κινδυνεύουν να καταλήγουν μηχανιστικές και να υποτιμούν τη δυναμική των παραγόντων που συμμετέχουν στο γίγνεσθαι. Μια όσο το δυνατόν ασφαλέστερη ανάλυση, οφείλει να τοποθετεί το θέμα στο γενικότερο πλαίσιό του, να βασίζεται σε όσο το δυνατόν λιγότερες υποθέσεις και να χρησιμοποιεί ως κύριο εργαλείο της την παρατήρηση της ζώσας πραγματικότητας.

1. ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ  ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, αλλά και πλήθος άλλων πολέμων της πρόσφατης ιστορίας καταχρέωσαν τις αντίπαλες χώρες. Η προώθηση του μοντέλου διακυβέρνησης μέσω διαφθοράς, οδήγησε στο να γίνει κανόνας το δημόσιο χρέος.
Τα πολιτικά συστήματα αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας έχουν φτάσει εδώ και πολλά χρόνια στο αναπόφευκτο φυσικό τους όριο: στο να λειτουργούν όλα τα κόμματα ως ένα, ως καρτέλ δηλαδή. Έτσι όπως μια ανταγωνιστική αγορά μεταβάλλεται σταδιακά σε αγορά ατελή, σε μονοπώλιο, ή ολιογοπώλιο που οι επιχειρήσεις λειτουργούν σε συνεννόηση μεταξύ τους, έτσι και τα κόμματα έχουν κάθε λόγο, συμφέρον και κίνητρο να λειτουργούν ως ένας μηχανισμός. Η σημερινή πραγματι-κότητα στις περισσότερες χώρες της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας δεν αφήνει καμία αμφιβολία για την αλήθεια αυτή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το να παρακολουθήσει κανείς τη σταδιακή μετεξέλιξη κομμάτων που ξεκίνησαν την καριέρα τους με αληθινά αγνή διάθεση και με αρχές, για να αποκτήσουν σύντομα τη θέση τους στον πολιτικό καταμερισμό ως διαχειριστές συγκεκριμένων κατηγοριών και ομάδων του πληθυσμού.
«Πολίτας μη θράσυνε» (Να μη διαφθείρεις τους πολίτες) έλεγε ο Πιττακός, αναγνωρίζοντας την πηγή της διαφθοράς, αλλά και τη δύναμή της, σε μια εποχή μάλιστα που το χρήμα δεν ήταν τζάμπα. Η δύναμη της διαφθοράς στη σημερινή εποχή του τζάμπα χρήματος είναι τεράστια. Οι κυβερνήσεις ενός διεφθαρμένου πολιτικού συστήματος είναι λογικό ότι θα κάνουν ό,τι θέλουν οι διαφθορείς τους, που είναι κατ' αρχήν η αύξηση του δημόσιου χρέους με πολλούς και διαφόρους τρόπους και μέσα.
Με αυτό τον τρόπο η ισχύς περνάει από τις εθνικές κυβερνήσεις στο υπερεθνικό τραπεζικό κέντρο. Η κατάργηση αυτή των εθνών-κρατών εμφανίζεται υπό τον μανδύα της προόδου και της νεωτερικότητας, όμως είναι ουσιαστικά μια οπισθοδρόμηση, αφού επαναφέρει το σύστημα διοίκησης της αυτοκρατορίας. Πρόκειται ουσιαστικά για παλινόρθωση της αυτοκρατορίας, μόνο που τώρα είναι κάτι πολύ πιο ισοπεδωτικό, αφού η αυτοκρατορία είναι μία και παγκόσμια. Όσα προβλήματα και αν έχουμε με τη λειτουργία και το ρόλο των εθνών-κρατών, είναι δύσκολο να αμφισβητήσουμε ότι τα ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα έχουν υπάρξει και αναπτυχθεί στο πλαίσιο οργανισμών όπως είναι η κοινότητα, η χώρα, το έθνος-κράτος. Η αυτονομία τους δεν μπορεί σήμερα να είναι αποδεκτή από το υπερεθνικό διευθυντήριο, άρα ούτε και η ύπαρξή τους.

2. ΤΑ ΑΝΤΙΠΑΛΑ ΔΕΗ
Σαν δυνάμεις αντίπαλες στην σημερινή τάξη πραγμάτων παρουσιάζονται ο κομμουνισμός από τη μία και από την άλλη ο φασισμός, με τα διάφορα παρακλάδια τους. Δύο θεωρίες οι οποίες στην πραγματικότητα δεν έχουν καμία αντιπαλότητα με το σύστημα εξουσίας, εκπορεύτηκαν από αυτό, βασίζονται στα ίδια δόγματα στα οποία βασίζονται τα κυρίαρχα (νέο)φιλελεύθερα μοντέλα και το μόνο «διαφορετικό» τους είναι ότι ζητούν την εξουσία για τον εαυτό τους. Εάν όμως αυτό είναι θαυμαστό, τότε τι να πει κανείς για το ότι αν και ο κομμουνισμός και ο φασισμός είναι μοντέλα που δοκιμάστηκαν, εφαρμόστηκαν και απέτυχαν παταγωδώς πολύ πρόσφατα, παρ' όλα αυτά είναι ακόμα εδώ; Θεωρίες απάνθρωπες που αντιμετωπίζουν τον άνθρωπο σαν πράγμα και οδήγησαν στην εκμηδένισή του. Κι όμως είναι πάλι εδώ. Για να παίξουν το ρόλο των απαιτούμενων εχθρών.
Σε καμία περίπτωση δεν επιχειρείται εδώ μία μεταξύ τους αξιολογική ισοπέδωση. Ο κομμουνισμός συνδέθηκε με παραδοσιακά θετικές έννοιες, με ηθικές αξίες και με στάσεις ζωής βαθιά ανθρώπινες. Επίσης πάντα διεκδικούσε μια κάποια επιστημονικότητα. Έτσι δεν έγινε αντιληπτό το πάθος του για την εξουσία. Ενώ στην περίπτωση του φασισμού, το πάθος αυτό για την εξουσία, τόσο έκδηλο και αχαλίνωτο ως μοναδικό περιεχόμενό του, ξεπέρασε κάθε όριο διαστροφής και ήρθε σε αντίθεση με κάθε έννοια πολιτισμού.
Μια αναδρομή στην ιστορία των δύο αυτών ρευμάτων θα πείσει ή έστω θα υποψιάσει και τον πιο αφελή για το ότι τα δύο αυτά ρεύματα έγιναν πράξη με την αμέριστη οικονομική και πολιτική στήριξη των «αντιπάλων» τους, δηλαδή του μητροπολιτικού καπιταλισμού. Κυβερνήσεις, βιομηχανίες και τράπεζες της Δύσης έχτισαν και εδραίωσαν τα καθεστώτα αυτά. Δύο ρεύματα απολύτως ελεγχόμενα και προπαντός δουλεμένα, αποδεδειγμένα ασφαλή και ακίνδυνα σε ό,τι αφορά την πρόκληση ανεπιθύμητων εκπλήξεων, είναι ό,τι καλύτερο για το ρόλο του «εχθρού».
Τα ίδια ισχύουν και για τον άλλο «εχθρό» του συστήματος, την τρομοκρατία. Οι περισσότερες τρομοκρατικές οργανώσεις είναι φτιαγμένες από τους υποτιθέμενους αντιπάλους τους και συνεχίζουν και σήμερα να υποστηρίζονται ποικιλοτρόπως από το διεθνές κεφάλαιο. Παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν πολλά, αλλά είναι αρκετό το να δούμε πώς οι επεμβάσεις στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ και στη Λιβύη μετέτρεψαν τις χώρες αυτές σε προνομιακό χώρο και ορμητήριο των τρομοκρατών. Άλλωστε μια λεπτομερής εξέταση των διασημότερων τρομοκρατικών χτυπημάτων, κάθε άλλο παρά μας πείθει ότι οι κυβερνήσεις δεν γνώριζαν, ή ήταν αμέτοχες, ή είχαν την πρόθεση να αποτρέψουν τα γεγονότα αυτά.
Προβάλλονται επίσης διάφορα «αντίπαλα δέη» όπως η Ρωσία, η Κίνα, ίσως η Βραζιλία κλπ... Αν όμως εξετάσει κανείς τις οικονομικές σχέσεις των χωρών αυτών με το μητροπολιτικό κέντρο, θα δει ότι αυτές οι χώρες είναι πλήρως ενταγμένες στο διεθνή καταμερισμό και η οικονομική τους κατάσταση εξαρτάται από αυτόν. Στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να παίξουν το ρόλο του διεκδικητή της ηγετικής θέσης, παράγοντας κάποια καινούρια επεισόδια στο αιώνιο παιχνίδι κυριαρχίας που εξασφαλίζει ότι ο άνθρωπος θα βρίσκεται κάτω από την εξουσία. Τα δικαιώματά του θα λιγοστεύουν και η διάλυση της κοινωνίας θα προχωρά απρόσκοπτα. Επίσης, έχει μεγάλο ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς τον τρόπο εγκαθίδρυσης των καθεστώτων στις χώρες που προαναφέρθηκαν, καθώς και την πολιτική καταγωγή των ηγετών τους για να δει πιο γλαφυρά το μάταιο του να περιμένει από αυτές να μπουν εμπόδιο στα σχέδια της παγκοσμιοποίησης και της παγκόσμιας διακυβέρνησης.
Η επέκταση της εξουσίας είναι ζωτική της ανάγκη και γι’ αυτό η διαρκής απώλεια δικαιωμάτων και η αύξηση των ευθυνών του ανθρώπου είναι το βασικό της μέλημα. Δεν έχει κάτι να φοβηθεί από κινήματα θρησκευτικού ή άλλου  τύπου, εάν αυτά πρεσβεύουν λιγότερα δικαιώματα και περισσότερες υποχρεώσεις για τα άτομα, από αυτά που ισχύουν στη μητροπολιτική Δύση. Το να υπερισχύσει και να επιβληθεί ένα τέτοιο σύστημα ακόμα και στα μητροπολιτικά κέντρα δεν είναι κάτι που απεύχονται οι κρατούντες. Το αντίθετο, η δουλειά τους έτσι γίνεται ακόμα πιο εύκολη. Βέβαια, αν η σημερινή πορεία συνεχιστεί και φτάσουμε κοντά στο σημείο βρασμού της ιστορίας, δηλαδή στην παρασκευή ενός παγκόσμιου ανθρώπινου χυλού, χωρίς ιδιαίτερες κουλτούρες, χωρίς ιστορία, χωρίς ταυτότητα, τότε κάθε πολιτισμός και κάθε στοιχείο που δίνει ταυτότητα στο φορέα του μπορεί να είναι διωκόμενο.
Οι κυρίαρχοι για την ώρα δεν έχουν κανένα πρόβλημα με την ταμπέλα του συστήματος. Δεν έχει σημασία πώς θα ονομάζεται, αρκεί να έχει το περιεχόμενο που αυτοί επιθυμούν, δηλαδή να μην εμποδίζει τη λειτουργία και την αναπαραγωγή του συστήματος. Το να παράγονται τα προϊόντα της Wall Street από μια χώρα γεμάτη σφυροδρέπανα, όπως η Κίνα, δεν φαίνεται να την ενοχλεί σε κάτι. Κι αν αύριο χρειαστεί το σύστημα να μετονομαστεί σε κομμουνιστικό, ή σε οτιδήποτε άλλο, κανένα πρόβλημα.



3. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΦΛΟΓΑΣ
Η ελπίδα κάθε κοινωνίας είναι οι νέοι. Ας δούμε ποια κατάσταση επικρατεί σ’ αυτό τον τομέα. Η διαπαιδαγώγηση των παιδιών είναι όλο και περισσότερο υπόθεση της τηλεόρασης και των άλλων μηχανισμών της εξουσίας. Γιατροί, ψυχολόγοι, σύμβουλοι εφαρμόζουν πάνω στα παιδιά, από τη στιγμή που αυτά γεννιούνται, τις μεθόδους που αυτοί διδάχτηκαν, δηλαδή τα συστήματα απανθρωποποίησης και ρομποτοποίησης των ανθρώπων. Τα συστήματα που θα δώσουν στα παιδιά να καταλάβουν πως μόνο ένα παιχνίδι παίζεται στην κοινωνία, το παιχνίδι της εξουσίας, το παιχνίδι της κυριαρχίας του ενός πάνω στον άλλο. Όποιος επιστήμονας δεν εφαρμόζει τις μεθόδους αυτές απλά περιθωριοποιείται. Το ίδιο ισχύει και με τους δασκάλους που αναλαμβάνουν να θεωρητικοποιήσουν και εξιδανικεύσουν την υποταγή στον ισχυρότερο και την εκμετάλλευση του ασθενέστερου.
Ο πόλεμος της σύγχρονης «επιστήμης» ενάντια στο σημερινό άνθρωπο παρουσιάζεται γλαφυρά στο πρόγραμμα εμβολιασμών που επιβάλλεται στα μωρά. Είναι συγκλονιστικό το πόσους εμβολιασμούς επιβάλλουν σε οργανισμούς που δεν έχουν αναπτύξει ακόμα τις στοιχειώδεις νευροψυχικές τους λειτουργίες, με ουσίες που συχνά είναι αδοκίμαστες ή αποδεδειγμένα επιβλαβείς. Το πάθος της εξουσίας για παρέμβαση στο ανθρώπινο σώμα είναι χωρία όρια. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το 2009-2010 προσπάθησαν να μας εμβολιάσουν όλους με το ζόρι, ευτυχώς χωρίς επιτυχία, με ένα αδοκίμαστο και επιβλαβές «εμβόλιο», βασιζόμενοι στο ότι τα ΜΜΕ (οι ίδιοι δηλαδή) χαρακτήρισαν ως πανδημία την εξάπλωση της «γρίπης των χοίρων».
Επίσης, στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, το δίκτυο όλων αυτών των βιο-ψυχο-ιδεολογικών μηχανισμών δεσμεύει και τους γονείς, αφού αν αυτοί παρεκκλίνουν από τις επιταγές του δικτύου, θα βρεθούν παντοιοτρόπως εκτεθειμένοι και υπόλογοι. Η επιβολή χορήγησης ψυχοφαρμάκων σε παιδιά είναι σήμερα γεγονός. Ένα αποτρόπαιο γεγονός, που αποδεικνύει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τον εξωανθρώπινο χαρακτήρα του σημερινού συστήματος εξουσίας.
Η διαχείριση της εφηβικής φλόγας γίνεται σήμερα με τρόπο πραγματικά επιστημονικό. Ένα ολόκληρο πλέγμα από επαναστατικές ιδεολογίες, επαναστατικές μόδες, επαναστατικές ομάδες, επαναστατικές τέχνες, επαναστατικά πρότυπα συμπεριφοράς, βρίσκεται στημένο και έτοιμο να υποδεχθεί το νέο και τη νέα που οσμίζονται ή βλέπουν το άτοπο και το ανούσιο που τους περιβάλλει και επιθυμούν να αντιδράσουν. Είναι αξιοθαύμαστη η τεχνική με την οποία αφομοιώθηκαν, πραγματικά αγνά κινήματα και κουλτούρες, για να παίξουν τελικά το ρόλο του διαφημιστή του συστήματος. Οι διασυνδέσεις ενός μεγάλου μέρους του «επαναστα-τικού» αυτού πλέγματος με τον τομέα του θεάματος και τους μηχανισμούς παραγωγής και διακίνησης ναρκωτικών, δείχνουν τη θέση που κατέχει στον οικονομικό καταμερισμό. Πέρα λοιπόν από τον βασικό ρόλο της διαχείρισης της εφηβικής φλόγας, το πλέγμα αυτό είναι πολύ σπουδαίο και από οικονομική άποψη, αφού έχει κεντρικό ρόλο στον τομέα του θεάματος και στο άνοιγμα των αγορών των ναρκωτικών και παίζει σημαντικό ρόλο σε πλήθος άλλων κλάδων παραγωγής.
Η θέση του νέου σήμερα είναι πολύ δύσκολη σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες συνειδητοποίησης της πραγματικότητας. Η προϊούσα διάλυση της κοινωνίας έχει επιφέρει τη διάρρηξη των δεσμών των γενεών και έτσι έχει ατροφήσει η συνέχειά τους. Η κοινωνική γνώση των παλαιότερων δεν μεταφέρεται στους νεώτερους.
Η φύση σαν έννοια και σαν πραγματικότητα είναι μακρινή πια για το σημερινό άνθρωπο. Η φύση πάντα ενέπνεε τους ανθρώπους, στο να υπερβούν την κοινωνία και να βοηθήσουν την κοινωνία να υπερβεί τον εαυτό της. Η «επιστροφή στη φύση» ήταν πάντα το ιδανικό και η βάση των πρωτοποριακών κινημάτων που αμφισβήτησαν κατά καιρούς το κυρίαρχο ψέμα. Η φύση αυτή σήμερα δείχνει να έχει χάσει πολλή από τη δύναμή της στη συνείδηση των ανθρώπων.
Κάθε γενιά δέχεται ως αυτονόητες τις απαγορεύσεις που υπάρχουν όταν αυτή έρχεται στον κόσμο. Κάθε νέα γενιά λοιπόν ξεκινά, με ένα επιπλέον μείον στο ισοζύγιο των παραγόντων συνειδητοποίησης της αλήθειας. Το πλέγμα των απαγορεύσεων είναι όλο και πιο πολύπλοκο και παγιωμένο. Όμως στο ισοζύγιο της σημερινής νέας γενιάς, αυτό είναι και ένα μεγάλο συν. Γιατί η παρατήρηση της αύξησης των απαγορεύσεων γίνεται πολύ πιο σύντομα απ’ ότι παλαιότερα, λόγω του ότι οι ρυθμοί επέκτασης της εξουσίας, της απώλειας των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της πτώσης της ποιότητας ζωής είναι καταιγιστικοί και διαρκώς αυξανόμενοι. Αν κάποτε χρειαζόταν κάποιος να φτάσει σε ηλικία, ας πούμε 50 ετών για να συνειδητοποιήσει τη γενική τάση αύξησης των απαγο-ρεύσεων, σήμερα μπορεί ίσως στα 30 του ή λιγότερο.

4. Η ΙΣΤΟΡΙΑ
Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της (αυτο)συνείδησης του ανθρώπου είναι η ιστορία. Με βάση αυτή κρίνεται και αξιολογείται η σημερινή κατάσταση. Με βάση αυτή έχουν νόημα έννοιες κεντρικές στον κοινωνικό προβληματισμό, όπως πρόοδος, συντηρητισμός, εξέλιξη, ταυτότητα, επανάσταση και πλήθος άλλων. Η ιστορία που διδάσκεται και μαθαίνει ο σημερινός άνθρωπος δεν έχει καμία σχέση με την ιστορία των ανθρώπων. Είναι η ιστορία της εξουσίας. Φτιαγμένη φυσικά με τρόπο που να οδηγεί στα επιθυμητά συμπεράσματα, ή να μην οδηγεί σε κανένα συμπέρασμα. Μια ατελείωτη σειρά από πολέμους, συνωμοσίες, συγκρούσεις, στρατηγικές, ελιγμούς, μεγάλες προσωπικότητες, ίντριγκες και άλλα παρόμοια που αφορούν πάντα τους διεκδικητές της εξουσίας και μόνο. Όλα αυτά βέβαια με ερμηνείες-πασαλείμματα και λογικά χάσματα, που δεν χρειάζεται να δικαιολογηθούν, αφού απλά «τα πράγματα έτσι έγιναν».
Ο άνθρωπος, οι πραγματικοί άνθρωποι και ο τρόπος ζωής τους, οι άντρες και οι γυναίκες που έζησαν στις διάφορες ιστορικές περιόδους απουσιάζουν παντελώς από αυτό που μαθαίνουμε ως ιστορία μας. Το μόνο που έχει σημασία είναι η μάχη για την εξουσία. Συν τους διάφορους μύθους, που με το ζόρι έχουν κυριαρχήσει στην επιστημονική κοινότητα, όπως η τρομερά μικρή διάρκεια που αποδίδεται στον ανθρώπινο πολιτισμό, η ινδοευρωπαϊκή φυλή, οι «εκπολιτισμοί» λαών, ο ρόλος της βιομηχανικής επανάστασης και πολλές άλλες αστήρικτες αλλά «αναμφισβήτητες» θεωρίες, προκύπτει ένα εργαλείο αποβλάκωσης και σύγχυσης που δεν έχει καμία σχέση με την ιστορία του είδους μας. Αν προσθέσουμε και το γεγονός ότι πολλά μεγάλα γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών είναι σκηνοθετημένα και κατασκευασμένα από κρατικές και άλλες υπηρεσίες, μπορούμε να πούμε ότι αυτό που αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι ως πραγματικότητα, είναι αρκετά μακριά από την πραγματικότητα.

5. Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Η οικειοποίηση της επιστήμης από την εξουσία την έχει οδηγήσει σε έναν αξιολύπητη μαρασμό. Ακούμε καθημερινά πολλούς να καυχώνται για την πρόοδο της τεχνολογίας, για τα νέα μέσα επικοινωνίας που εξελίσσονται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και πολλά τέτοια θαυμαστά. Η αλήθεια όμως είναι ότι εδώ και έναν αιώνα, η επιστήμη έχει προχωρήσει ελάχιστα. Οι μεγάλες ανακαλύψεις της επιστήμης για τις οποίες γίνεται συνεχώς λόγος σαν να είναι ανακαλύψεις της περασμένης χρονιάς, είναι ανακαλύψεις που έγιναν στο ξεκίνημα του εικοστού αιώνα. Έχουν περάσει περίπου 100 χρόνια από τότε. Σ’ αυτά τα 100 χρόνια αναπτύχθηκαν εξαιρετικά πολύπλοκες τεχνολογικές εφαρμογές, αλλά και πλήθος εικασιών, θεωριών που καλύπτουν όλο το φάσμα από το απλοϊκό μέχρι το μυστικιστικό.
Παράδειγμα απλοϊκών θεωριών θεωρώ όλες εκείνες που μιλούν για το σύμπαν και τη λειτουργία του, αγνοώντας παντελώς μια «μικρολεπτομέρεια», την ύπαρξη της ζωής. Παράδειγμα μυστικιστικών θεωριών θεωρώ τις συνήθεις «ερμηνείες» και προεκτάσεις της κβαντικής φυσικής. Η επιστήμη όμως, φυλακισμένη στα ερευνητικά κέντρα των πολυεθνικών εταιρειών, έχει μείνει τραγικά στάσιμη. Εάν λάβουμε υπόψη μας το ότι πολλές ανακαλύψεις απαγορεύτηκαν και οι εμπνευστές τους εξοντώθηκαν ποικιλοτρόπως (π.χ. Νίκολα Τέσλα, Βίλχελμ Ράιχ) στη διάρκεια αυτής της περιόδου, μπορούμε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης αυτού που σήμερα αποκαλείται επιστήμη.
Οι ανακαλύψεις στον τομέα της βιοτεχνολογίας είναι μεγάλες, πλήρως ταυτισμένες όμως με τον εργαλειακό-τεχνολογικό χαρακτήρα της σύγχρονης «επιστήμης», που ουσιαστικά την καταργεί. Είναι ενταγμένες στην άκρατη βαρβαρότητα του να μην ενδιαφέρεσαι να ερμηνεύσεις τον κόσμο, αλλά μόνο να τον αλλάξεις. Επιστήμη όμως σημαίνει πρωτίστως προσπάθεια κατανόησης και ερμηνείας.
6. Η ΤΕΧΝΗ
Η τέχνη βρίσκεται επίσης σε μαρασμό τα τελευταία χρόνια. Η έννοια του πρωτοποριακού στοιχείου έχει χάσει κάθε περιεχόμενο, περιοριζόμενη πολλές φορές στη λογική του ξαφνιάσματος ή της πρόκλησης, με κάτι που όμως στην πραγματικότητα έχει γίνει κι έχει ξαναγίνει... Η δικτατορία του μεταμοντέρνου και γενικώς του μετά-, η επικράτηση του «ενδιαφέροντος» πάνω στο ωραίο και στην ύπαρξη νοήματος, του εντυπωσιακού επί του ουσιώδους, των καναλιών διανομής επί των πραγματικών καλλιτεχνών, ο σύντομος «χρόνος ζωής» του έργου τέχνης, δείχνουν ότι η τέχνη έχει περιέλθει στην ίδια νεκροφάνεια στην οποία έχει οδηγηθεί και η επιστήμη.
Είναι αξιοσημείωτο ότι στις εικαστικές τέχνες και στη λογοτεχνία, θεωρούνται ακόμα πρωτοποριακά όσα έγιναν πριν από 100 περίπου χρόνια και όσα σήμερα τα μιμούνται. Η κατάσταση είναι τέτοια, που τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, τα καλλιτεχνικά κινήματα ευρείας κατανάλωσης, όπως είναι τα μουσικά, είναι περισσότερο δημιουργημένα από τεχνοκράτες και παράγοντες, παρά από καλλιτέχνες. Επίσης η μεγάλη στροφή προς το παρελθόν, που εδώ και αρκετά χρόνια παράγει μια ατέρμονη σειρά διασκευών και επαναμιξαρίσματος παλαιών τραγουδιών,  δείχνει πολλά για την εποχή μας.
Όσο η τέχνη μετατρέπεται σε εργαλείο της εξουσίας, τόσο αυτοαναιρείται. Δεν συγκινεί, δεν καλλιεργεί την ψυχή, μετατρέπεται σε όργανο προπαγάνδας, έχει κυρίως χαρακτήρα υποβοηθητικό άλλων λειτουργιών, είναι ένα προϊόν που συνοδεύει την κατανάλωση άλλων προϊόντων.

7. ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Το οικονομικό σύστημα της εποχής μας λέγεται πως είναι ο καπιταλισμός. Καπιταλισμός, υποτίθεται, πρωτίστως σημαίνει laisez faire-laisez passer, ατομική πρωτοβουλία, επιχειρηματικότητα, δυνάμεις της αγοράς, αλληλεπίδραση ζήτησης και προσφοράς και πάνω από όλα ανταγωνισμός.
Από αυτά σήμερα δεν ισχύει τίποτα. Η οικονομική δύναμη είναι συγκεντρωμένη σε τόσο λίγους, που δεν τίθεται θέμα ανταγωνισμού. Η Wall Street κατέχει, ελέγχει ή καθορίζει το σύνολο της παγκόσμιας παραγωγής. Φαινόμενα πραγματικού ανταγωνισμού παρατηρούνται μόνο στη λιανική πώληση. Οι λιανέμποροι όμως, οι οποίοι βλέπουμε να ανταγωνίζονται μεταξύ τους, πουλούν όλοι τα ίδια προϊόντα. Τα προϊόντα της Wall Street.
Το τραπεζικό καρτέλ καθορίζει τα παγκόσμια οικονομικά μεγέθη, το ποιοι θα φτωχύνουν και ποιοι θα πλουτίσουν, ελέγχει το σύνολο της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας. Οι κυβερνήσεις των ισχυρών κρατών, οι κεντρικές τράπεζες, οι οίκοι αξιολόγησης, οι τράπεζες, το ΔΝΤ και οι υπόλοιποι παγκόσμιοι θεσμοί οικονομικού τζόγου, καθορίζουν την πολιτική όλων των χωρών. Φυσικά όλοι αυτοί είναι ένα δίκτυο, είναι ο ίδιος μηχανισμός. Το καταλαβαίνει εύκολα αυτό ένας ενημερωμένος ή/και ενεργός πολίτης. Πάντως, το ελάχιστο που μπορεί να πει κανείς είναι ότι, όλοι αυτοί οι μηχανισμοί, μόνο αν τους χαρακτήριζε μεγάλη ηλιθιότητα δεν θα είχαν ήδη ενοποιηθεί σε έναν μηχανισμό.
Οι μόδες καθορίζουν το τι θα ζητηθεί και τι θα πουληθεί σε βαθμό να χάνεται η οποιαδήποτε δυναμική της ζήτησης, αφού αυτή καθορίζεται από την προσφορά. Η έννοια της επιχειρηματικότητας εξάλλου έχει εντελώς αλλάξει νόημα, αφού το να περιμένει κανείς ότι θα πλουτίσει ανοίγοντας μια νέα επιχείρηση μόνο σαν αστείο θα μπορούσε να σταθεί. Σαν επιχειρηματικότητα σήμερα προβάλλεται η δικαιοχρησία (franchising), δηλαδή ο επιχειρηματίας-υπάλληλος.
Η Federal Reserve, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, είναι από το 1913 ιδιωτική, όπως και οι πιο πολλές κεντρικές τράπεζες χωρών, όπως φυσικά και η Τράπεζα της Ελλάδος. Η εξέλιξη των νομισματικών κανόνων ισοτιμιών από το 1913 και μετά, είναι τέτοια που να καθιστά το δολάριο όλο και σημαντικότερο για το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Αυτοί που εκδίδουν το δολάριο μπορούν να καθορίζουν τα πάντα στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα. Στην πραγματικότητα, οι ίδιοι εκδίδουν και πολλά άλλα νομίσματα. Μπορούν να κατέχουν και φυσικά κατέχουν και άλλες κεντρικές τράπεζες, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ανταγωνισμός ούτε ανάμεσα στις εθνικές οικονομίες, αφού αυτές ρυθμίζονται από μη εθνικούς φορείς. Επίσης, το χρήμα που δημιουργεί η λειτουργία των τραπεζών είναι ένας παράγοντας τεράστιας «νόθευσης» του ανταγωνισμού, αφού οι τράπεζες βρίσκονται σε πολύ πλεονεκτικότερη θέση από όλους τους υπόλοιπους.
Σήμερα υπάρχουν κράτη σαν την Ελλάδα που δεν έχουν δικό τους νόμισμα και δεν μπορούν να εκδίδουν χρήμα. Και ένα κράτος χωρίς δικό του νόμισμα, απλώς δεν είναι κράτος, είναι κάτι άλλο. Υπάρχουν πολλές χώρες που βρίσκονται υπό διαφόρων ειδών επιτήρηση και δεν μπορούν να ασκήσουν δική τους νομισματική πολιτική. Το γενικευμένο δημόσιο χρέος καθιστά τις περισσότερες χώρες δέσμιες του τραπεζικού καρτέλ. Ήδη η έννοια του ανεξάρτητου κράτους έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με πριν από 20 χρόνια. Τα κράτη έχουν χάσει πολλές από τις λειτουργίες τους που απορροφούν οι τράπεζες, οι οποίες έτσι κι αλλιώς λειτουργούν ως ένας κλειστός βρόγχος, δηλαδή σαν ένας ενιαίος μηχανισμός, σαν να υπήρχε δηλαδή μια μόνο τράπεζα. Οι σημερινές οικονομικές πολιτικές έχουν όλο και μικρότερη σχέση με την Οικονομική Επιστήμη και σε χώρες όπως η Ελλάδα, είναι φανερό ότι είναι παντελώς αντίθετες με αυτήν.
Το οικονομικό σύστημα που περιγράφηκε παραπάνω δεν είναι καπιταλιστικό με την έννοια που γνωρίζουμε. Ή μήπως τώρα είναι αληθινά καπιταλιστικό, με την πραγματική σημασία του όρου; Δεν υπάρχει επιχειρηματικότητα, ανταγωνισμός, ελευθερία διακίνησης, αλληλεπίδραση δυνάμεων της αγοράς, ιδιωτική πρωτοβουλία. Είναι ένα κεντρικά διευθυνόμενο σύστημα. Είναι ένα σύστημα αποφάσεων. Θα μπορούσε να ονομάζεται ολοκληρωτικός καπιταλισμός, στρατιωτικός καπιταλισμός, οικονομικός ολοκληρωτισμός. Θα μπορούσε να λέγεται μαφιοκρατία, εταιρειοκρατία ή δικτυοκρατία... Η λειτουργία του βασίζεται σε αποφάσεις ενός «αόρατου» κέντρου, ενός παγκόσμιου δικτύου.
Σημασία δεν έχει η ονομασία, αλλά το γεγονός ότι οι ποσοτικές μεταβολές των χαρακτηριστικών του έχουν οδηγήσει σε ποιοτική μεταβολή και μετεξέλιξή του, με αποτέλεσμα να χρειάζεται σήμερα μια διαφορετική ματιά, πιο βαθιά ίσως από αυτή που παρέχουν οι παραδοσιακές θεωρίες. Και πρώτα απ’ όλα πρέπει να εγκαταλειφθεί οποιαδήποτε ιδέα περί πρωτοκαθεδρίας και αυτονομίας της οικονομικής σφαίρας, μια αντιεπιστημονική και παντελώς εξωπραγματική ιδέα, που  τυράννησε και τυραννάει πολλούς ανθρώπους μέχρι σήμερα. Θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η ιδέα περί αυτονομίας οποιασδήποτε σφαίρας της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η ανάλυση του συστήματος ή θα είναι μία θεωρία για τον άνθρωπο ή δεν θα υπάρχει. Θα πρέπει να μπορεί να δει τους ανθρώπους και την κοινωνία άμεσα στην πολυπλοκότητά τους και την πορεία τους.

8. ΕΜΦΑΝΙΣΗ τησ εξουσίασ
Κατά τη διάρκεια της πορείας του ανθρώπου πάνω στη γη, πολλά πράγματα άλλαξαν. Ο τρόπος ζωής του, το σώμα του, οι δυνατότητές του, η γνώση του, η αντίληψή του, η σχέση του με τον κόσμο, άλλαξαν πάμπολλες φορές. Έχει αποδειχθεί ως ένας εκ των καλυτέρων παικτών του παιχνιδιού της φυσικής επιλογής. Είναι ένα από τα είδη που αποτελούν την πρωτοπορία της εξέλιξης στις μέρες μας. Είναι το είδος μάλιστα που χρησιμοποιώντας τη γνώση που συσσωρεύει επί χιλιάδες χρόνια, κατόρθωσε να συλλάβει την ίδια την έννοια της εξέλιξης. Ως φυσική ροή, ως ταξίδι, ως υπόγειο ρεύμα, ως βαθύτερο νόημα, ως κατεύθυνση.
Στην πορεία αυτή χρησιμοποίησε πολλούς και διάφορους τρόπους οργάνωσης της κοινωνίας και των ομάδων. Η κυριαρχία του δυνατότερου-ικανότερου, θα πρέπει να ήταν η πρώτη εμφάνιση της εξουσίας στην ανθρώπινη κοινωνία. Δεν έχουμε κάποιον λόγο να το αμφισβητήσουμε αυτό, αφού παρόμοιες δομές συναντάμε σε πολλά ανώτερα θηλαστικά. Το ότι τέτοιες δομές συχνά δεν συναντώνται σε «πρωτόγονες» φυλές ανθρώπων, δεν δείχνει κάτι άλλο, πέραν του ότι πολύ κακώς αντιμετωπίζονται ως πρωτόγονες.
Η αρχέγονη αυτή τάση για επικράτηση πηγάζει από τα ένστικτα. Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης προκαλεί την επιδίωξη της επιβολής και της παγίωσής της. Το γενετήσιο ένστικτο οδηγεί συχνότατα σε πάλη για την επικράτηση, με έπαθλο το ζευγάρωμα. Την ικανοποίηση της ερωτικής ορμής, την απόκτηση συντρόφου, την τεκνοποίηση, την απόκτηση σημαντικότερου ρόλου στο γίγνεσθαι της ομάδας.
Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον. Μάλλον είναι ένα από τα πλέον κοινωνικά όντα στον πλανήτη. Ένας βασικός λόγος πρέπει να είναι η μεγάλη ανάγκη προστασίας που έχει κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Ένας άλλος πρέπει να είναι η ιδιαίτερη ερωτική του συμπεριφορά. Αυτή υπαγορεύεται από την μεγάλη συχνότητα των περιόδων αναπαραγωγής, από το ότι ο άνθρωπος στέκεται όρθιος, γεγονός που κάνει την ερωτική συνεύρεση εξαιρετικά πολυδιάστατη και πολυσήμαντη, από την έλλειψη τριχώματος, από τη γνώση του ρόλου των δύο φύλλων στην αναπαραγωγή κ.ά.
Η ιδιαίτερη κοινωνικότητα οδήγησε σε ομάδες με σφιχτούς δεσμούς, σε τεράστια αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων, ανάπτυξη ικανοτήτων και σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, οδήγησε στην παραγωγή προϊόντων ως βασική δραστηριότητα της κοινότητας. Η παραγωγή προϊόντων πολλαπλασιάζει τον καταμερισμό εργασίας και προάγεται η εξειδίκευση. Η εξειδίκευση σημαίνει ότι υπάρχουν πολλές διαφορετικές δραστηριότητες που πρέπει να συντονιστούν. Σε αυτή την έννοια του συντονισμού πρέπει να βασίστηκε η έννοια της εξουσίας όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Ως μια λειτουργία λήψης αποφάσεων που ορίζουν τη συμπεριφορά των ατόμων και των ομάδων.
Εξειδίκευση σημαίνει εξάρτηση του κάθε μέρους του συστήματος, του κάθε ατόμου, από κάποιο κέντρο που έχει αναλάβει το συντονισμό και τη διοίκηση της κοινότητας. Εξειδίκευση όμως σημαίνει και μεγαλύτερη σημασία του κάθε ατόμου, σημαίνει γνώσεις και ικανότητες ιδιαίτερες για τον καθένα, που τον καθιστούν απαραίτητο, αλλά και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αίσθηση μοναδικότητας. Επίσης, η έντονη κοινωνικότητα και αλληλεξάρτηση αποτελούν από τη μια το πεδίο ανάπτυξης της εξουσίας, αλλά από την άλλη δημιουργούν σχέσεις και συναισθήματα που μπορεί να αποδειχθούν ισχυρότερα από την τάση υποταγής σε αυτήν.
Η παραγωγή προϊόντων έκανε το παιχνίδι κυριαρχίας πιο πολύπλοκο και αφανές και δημιούργησε παραπάνω λόγους, τρόπους και κίνητρα για την κατοχή εξουσίας. Επίσης, της έδωσε μία παραπάνω διάσταση, αυτή του συσσωρευμένου πλούτου, είτε μιλάμε για αγαθά, είτε για μέσα παραγωγής, είτε για χρήμα. Το παιχνίδι γινόταν ολοένα και πιο πολύπλοκο. Η εξουσία όφειλε να γίνει όλο και πιο πολύπλοκη, χρησιμοποιώντας διάφορους τρόπους για την αναπαραγωγή της, δημιουργώντας πάσης φύσεως μηχανισμούς εξασφάλισής της, δοκιμάζοντας και πειραματιζόμενη με διάφορες λύσεις για τον ενδεχόμενο κίνδυνο να ξεπεραστεί από την κοινωνία.
Η κοινωνία για πολλούς λόγους χρειάστηκε την ύπαρξη εξουσιαστικών δομών και αρχηγικών θέσεων. Η παραγωγή προϊόντων απαίτησε τη συνεργασία πολλών ανθρώπων που ο καθένας προσέφερε κάτι διαφορετικό. Η πορεία της ανθρωπότητας χαρακτηρίζεται από την όλο και μεγαλύτερη και λεπτομερέστερη οργάνωση. Άρα αυτός που μπορεί να προσφέρει τους τρόπους οργάνωσης ή την εξασφάλιση εφαρμογής τους είναι πολύ σημαντικός για την κοινωνία. Επίσης, κάποια πράγματα ήταν ίσως πιο επιτακτικής σημασίας από άλλα, δίνοντας στους κατόχους τους παραπάνω δύναμη, όπως για την γεωργία η πρόσβαση στο νερό, ή η φύλαξη των χωραφιών από επιβουλές.
Η εξειδίκευση, εξάλλου, απαιτεί ένα συνδετικό ιστό ελέγχου, έκδοσης οδηγιών και διαχείρισης της αλληλεπίδρασης πολλών διαφορετικών φορέων και παραγόντων. Απαιτεί δηλαδή οργάνωση, που εξασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ τους. Η οργάνωση αυτή είτε εφαρμόζεται εξαρχής από κάποιους που αναλαμβάνουν διοικητικό ρόλο, είτε κάποια στιγμή  αποκτάει τέτοια πολυπλοκότητα, που μοιραία η ευθύνη της αποσπάται από τις άλλες σφαίρες της ανθρώπινες δραστηριότητες ως μια ξεχωριστή λειτουργία, ονομαζόμενη πια διοίκηση, ή απλά εξουσία.
Ένας ακόμη παράγοντας ύπαρξης αρχηγών είναι η σχετικά μεγάλη διάρκεια της παιδικής-εφηβικής ηλικίας του ανθρώπου και άρα η ύπαρξη μεγάλου αριθμού ατόμων που χρειάζονται καθοδήγηση και φροντίδα. Αν προσθέσει κανείς σε αυτό, το μεγάλο όγκο γνώσεων που πρέπει να περάσουν από γενιά σε γενιά, καταλαβαίνει ότι οι ρόλοι καθοδηγητή και καθοδηγούμενου είναι όλο και πιο σημαντικοί και παγιωμένοι. Η εκπαίδευση-παιδεία είναι μια βασική λειτουργία της κοινωνίας, όπως είναι και η άμυνα, η δικαιοσύνη, η θρησκεία, λειτουργίες τις οποίες αυτοί που τις διαχειρίζονται είναι, ή αποκτούν εξουσία.
Εφόσον δεχθούμε τον πόλεμο ως κάτι δεδομένο και φυσικό, τον πόλεμο μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων-λαών και τον πόλεμο μεταξύ φατριών και διεκδικητών της εξουσίας εντός της ίδιας κοινότητας, τότε η ύπαρξη αρχηγών και εξουσιαστών φαίνεται ως αναγκαία σε πολλούς ανθρώπους. Γιατί ο άνθρωπος ζητάει πρωτίστως ειρήνη, που είναι το απαραίτητο έδαφος για να αναπτύξει τις ικανότητές του και να ικανοποιήσει τις πάσης φύσεως ανάγκες του. Άρα το να είναι όσο το δυνατόν ισχυρότεροι αυτοί που αναλαμβάνουν τα ηνία, τόσο πιθανότερο κάνει το να πάψουν ή να κατασταλούν οι έριδες για την κατάκτηση της εξουσίας. Επίσης, τόσο πιο απίθανο κάνει το να δεχθεί εξωτερική επίθεση το κράτος-κοινότητα, όπως και το να χάσει ένα πόλεμο, που μπορεί να σημαίνει θάνατο, δουλεία κ.ά. Στο συλλογικό ασυνείδητο είναι βαθιά περασμένο το ότι ισχυρή εξουσία σημαίνει λιγότερο πόλεμο και περισσότερη ειρήνη και έτσι προβάλλει ως κάτι το γενικά επιθυμητό.
Βέβαια, αν μιλάμε για λαούς που η ειρήνη δεν είναι πρώτιστο μέλημά τους, που είναι επιθετικής νοοτροπίας και ζουν σε βάρος όσων κατακτούν, το προηγούμενο συμπέρασμα ισχύει ακόμα περισσότερο. Γιατί τέτοιου είδους κοινωνίες, προσανατολισμένες στον πόλεμο, αναγκαστικά θα έχουν στρατοκρατική δομή και η κεντρική διοίκηση θα πρέπει να είναι ιδιαιτέρως ισχυρή και με αυξημένες εξουσίες. Θα λέγαμε λοιπόν ότι σε κάθε περίπτωση, εάν κάποιος συμφωνεί ότι «πατήρ πάντων πόλεμος», τότε η ύπαρξη εξουσίας όσο το δυνατόν ισχυρότερης, προβάλλει ως κάτι φυσικό.
Είναι καλό να τονίσουμε ότι η προηγούμενη ανάλυση, γύρω από την ιστορία της εξουσίας δεν έχει σκοπό να βρει αν η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα. Δεν έχει σκοπό να φτιάξει ένα χρονολογικό χάρτη, όπου θα μπουν σε σειρά η εμφάνιση της εξουσίας, οι παράγοντες που επέδρασαν πάνω της, τα στάδια που πέρασε κλπ. Κάτι τέτοιο άλλωστε θα ήταν αδύνατον αφού κάθε κοινωνία αναπτύχθηκε με διαφορετικό τρόπο από τις άλλες.
Ο πρώτος σκοπός της προηγούμενης ανάλυσης είναι να καταδείξει ότι η ύπαρξη του φαινομένου που μελετάμε δεν είναι κάτι αφύσικο. Εάν πράγματι προερχόμαστε από τον κόσμο της ζούγκλας, τότε η εξουσία είναι κάτι που υπάρχει από τότε, είναι κάτι που το κουβαλάμε από τις απαρχές μας. Ο δεύτερος σκοπός είναι να επισημανθούν κάποιοι πολύ σημαντικοί παράγοντες μεταβολής της, ώστε να φωτιστούν πλευρές της λειτουργίας της και ρόλοι που επιτελεί.
Η κοινωνία χρησιμοποίησε την εξουσία ως μέθοδο επίτευξης των σκοπών της. Ήταν μια μέθοδος που τη βοήθησε στην επιβίωσή της, στην οργάνωση, στην παραγωγή, στην ασφάλεια, στη συνοχή της, στον προγραμματισμό της, στο συντονισμό της, στην εξέλιξή της. Βεβαίως οι αρνητικές πλευρές της εξουσίας είναι αμέτρητες και οι μέθοδοι που εφάρμοσε πάνω στους ανθρώπους, ήταν συνήθως βάρβαρες και κτηνώδεις. Όμως, παρ’ όλα αυτά, φαίνεται ότι δεν ανέστειλε το βασικό υποδόριο ρεύμα της πορείας μας, την εξέλιξη.
Η εξέλιξη του ανθρώπου συνεχίστηκε και τα επιτεύγματά του κάποιες εποχές πλήθυναν και βάθυναν σε αφάνταστο βαθμό, εξυψώνοντας τη ζωή του και τον ίδιο. Θα λέγαμε ότι για ένα πολύ μεγάλο διάστημα, το παιχνίδι της εξέλιξης συνεχίστηκε συγχρόνως με τη παρουσία της εξουσίας στην ανθρώπινη κοινωνία.

9. Εξέλιξη και αντιεξέλιξη
Εξέλιξη είναι η μεταβολή των οργανισμών ενός πληθυσμού, ώστε να προσαρμόζονται όσο το δυνατόν καλύτερα, πιο επωφελώς για αυτούς, στο περιβάλλον. Μέσω της φυσικής επιλογής, επιβιώνει και αναπαράγεται ο δυνατότερος, ή αλλιώς ο καλύτερα προσαρμοσμένος στο περιβάλλον, μέσα σε ένα συνεχή αγώνα όλων για την επιβίωση. Το μακροχρόνιο αποτέλεσμα είναι η βελτίωση των ειδών που επιζούν.
«Η φυσική επιλογή ενεργεί αποκλειστικά με τη διατήρηση και τη συσσώρευση μεταβολών, που είναι ωφέλιμες κάτω από τις έμβιες και άβιες συνθήκες, στις οποίες είναι εκτεθειμένο κάθε πλάσμα σ' όλες τις περιόδους της ζωής του. Το τελικό αποτέλεσμα είναι πως κάθε πλάσμα τείνει να βελτιωθεί όλο και πιο πολύ, σε σχέση με τις συνθήκες αυτές. Αυτή η βελτίωση αναπόφευκτα οδηγεί στη βαθμιαία αναβάθμιση της οργάνωσης των περισσοτέρων ζώντων οργανισμών σ' όλο τον κόσμο...... Αν πάρουμε σαν κριτήριο ανώτερης οργάνωσης το βαθμό διαφοροποίησης και εξειδίκευσης των διαφόρων οργάνων σε κάθε ον όταν είναι ενήλικο (και σ' αυτό συμπεριλαμβάνεται η ανάπτυξη του εγκεφάλου για νοητικούς σκοπούς), η φυσική επιλογή οδηγεί καθαρά προς αυτή την κατεύθυνση: γιατί όλοι οι φυσιοδίφες παραδέχονται πως η εξειδίκευση των οργάνων, επειδή σ' αυτή την κατάσταση πραγματοποιούν τις λειτουργίες τους καλύτερα, είναι ένα πλεονέκτημα για κάθε ον, και γι' αυτό η συσσώρευση των μεταβολών που τείνουν προς την εξειδίκευση περιλαμβάνεται στους σκοπούς της φυσικής επιλογής. Από την άλλη μεριά, μπορούμε να δούμε,   έχοντας υπόψη πως όλα τα έμβια όντα προσπαθούν να αυξηθούν σε μεγάλο ποσοστό και να καταλάβουν κάθε κενή ή λιγότερο καλά κατειλημμένη θέση στην οικονομία της φύσης, πως είναι απόλυτα δυνατό για τη φυσική επιλογή να κάνει βαθμιαία ένα ον κατάλληλο για μια θέση όπου μερικά όργανα θα πλεόναζαν ή θα ήταν άχρηστα. Σ' αυτές τις περιπτώσεις θα είχαμε οπισθοδρόμηση στην κλίμακα της οργάνωσης.» (C. Darwin Η καταγωγή των ειδών, σελ. 150-152, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Πατρών, 1997)
Σήμερα, έχουμε κάθε λόγο να ανησυχούμε για την πορεία του είδους μας. Πέρα από τις αλλοιώσεις και καταστροφές που προκαλούμε στο περιβάλλον, την εξαφάνιση χιλιάδων ειδών για την οποία ευθυνόμαστε, την κλιματική αλλαγή, τη μόλυνση ολόκληρου του γήινου συστήματος, υπάρχουν μεταβολές στο ίδιο το ανθρώπινο ον που δεν μπορούν να περνούν απαρατήρητες, δεδομένου του ότι αποτελούν μια τάση της οποίας η ένταση και ο ρυθμός αύξησης διαρκώς μεγαλώνουν.
Ο φαύλος κύκλος της ιατρικής των αντιβιοτικών, καθιστά τον ανθρώπινο οργανισμό όλο και πιο αδύναμο και απροστάτευτο απέναντι στους εχθρούς του. Αντίθετα, οι όλο και δυσκολότερες συνθήκες που αντιμετωπίζουν τα μικρόβια λόγω αντιβιοτικών, τα ενδυναμώνουν και τα μεταλλάσσουν ώστε να γίνονται όλο και πιο επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος γίνεται πιο ευάλωτος, λόγω της χρήσης των φαρμάκων και των διαφόρων θεραπευτικών μεθόδων της σύγχρονης ιατρικής. Προς την ίδια κατεύθυνση επιδρά η ζωή στο τεχνητό περιβάλλον των πόλεων, η ζωή μακριά από τη φύση.
Όλοι οι πόροι που καταναλώνει ο άνθρωπος είναι σε κάποιο βαθμό μολυσμένοι. Ο αέρας, η τροφή, το νερό που λαμβάνουν οι άνθρωποι είναι ολοένα και κατώτερης ποιότητας. Τα μεταλλαγμένα τρόφιμα εγγυώνται τερατώδεις μεταλλάξεις και υποβάθμιση του ανθρώπινου οργανισμού. Προς την ίδια κατεύθυνση επιδρά και η ηλεκτρομαγνητική μόλυνση.
Παρατηρείται τεράστια αύξηση περιπτώσεων αυτισμού και μια πραγματική έκρηξη διαφόρων διαταραχών όπως η διάσπαση προσοχής και η δυσλεξία. Επίσης, οι ψυχικές παθήσεις, από τις πιο απλές μέχρι τις πιο σοβαρές γνωρίζουν τεράστια αύξηση.
Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα αναπαραγωγής του ανθρώπινου όντος. Η ικανότητα του σπέρματος μειώνεται όλο και περισσότερο και η προσφυγή στην «επιστήμη» γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει πιο σοβαρός, πιο αξιόπιστος και πιο σαφής δείκτης της βιολογικής πορείας ενός είδους από την μεταβολή της αναπαραγωγικής του ικανό-τητας.
Τα πλαστικά που ο άνθρωπος δημιούργησε επιδρούν καταστροφικά πάνω του. Λειτουργούν σαν να ήταν ορμόνες και ένα από τα αποτελέ-σματά τους είναι η θηλυκοποίηση των αρσενικών ατόμων. Μπορεί ο άνθρωπος να είναι ο κύριος χρήστης–καταναλωτής πλαστικών, αλλά η επίδραση αυτή συμβαίνει και σε πλήθος άλλων όντων, σε βαθμό να γίνεται όλο και πιο πολύς λόγος, για τη «θηλυκοποίηση του πλανήτη». Η κατάρρευση ισορροπιών πάνω στις οποίες η φύση «δουλεύει» εδώ και εκατομμύρια χρόνια, φαίνεται να έχει καταστροφική επίδραση στο είναι και στην επιβίωση του ανθρώπου και των άλλων ειδών.

10. Βιοτεχνολογία
Διανύουμε μια περίοδο ραγδαίων αλλαγών και αυτό έχει το θετικό στοιχείο ότι μπορούμε σε πολλά ζητήματα, άλλοτε με μικρότερη κι άλλοτε με μεγαλύτερη καθαρότητα, να διακρίνουμε τη γενική τάση προς την οποία κινούνται τα πράγματα.
Η εμμονή στην κλωνοποίηση, στην αλλαγή των χαρακτηριστικών του νεογνού, στην προσπάθεια παραγωγής ανθρώπινων όντων σε εργαστήριο και στην αλλαγή των παραδοσιακών μεθόδων αναπαραγωγής μάς δείχνει πάρα πολλά. Ο προσανατολισμός της βιοτεχνολογίας τα τελευταία χρόνια είναι μια διαρκώς αυξανόμενη απειλή για τον άνθρωπο. Ζητήματα που η φύση τα χειρίζεται με εξαιρετική «λεπτότητα και υπομονή» μέσα από την αλληλεπίδραση της πολυποικιλότητας, των αμέτρητων μικρών αποκλίσεων μέσα στους πληθυσμούς και της φυσικής επιλογής, η σημερινή επιστήμη, δηλαδή η σημερινή εξουσία, τα αντιμετωπίζει σαν να ήταν παιδικά παιχνιδάκια. Μεταβολές που επήλθαν μέσα από αμέτρητους «πειραματισμούς» και «δοκιμές» σε μια διαδικασία εκατομμυρίων χρόνων οι σημερινοί ιθύνοντες θέλουν να τις πετύχουν σε χρόνο που δεν επιτρέπει τις απαραίτητες προσαρμογές, ούτε τον έλεγχο και την αξιολόγηση των συνεπειών τους.
Γυναίκες που τα ωάριά τους γονιμοποιούνται χωρίς σπερματοζωάρια, άντρες που κυοφορούν, εξωσωματική μηχανική κύηση, σταμάτημα της περιόδου και της ωορρηξίας της γυναίκας, είναι κάποιες από τις εξυπνάδες που απασχολούν τη σύγχρονη έρευνα. Η επιδίωξη είναι να πάρει ο άνθρωπος στα χέρια του την υπόθεση της εξέλιξής του ή πιο σωστά, να πάρει η εξουσία στα χέρια της την υπόθεση της εξέλιξης του ανθρώπου. Πράγμα που φαίνεται να οδηγεί στην εξαφάνιση, ή σε τερατομεταλλάξεις και ακολούθως στην υποβάθμιση και στην αντιεξέλιξη. Πάντως σε κάθε περίπτωση ο έλεγχος αυτός σημαίνει την αναστολή της εξέλιξης, όπως αυτή γνωρίζουμε ότι συμβαίνει στη φύση. Και μια τέτοια αναστολή της εξέλιξης κατά πάσα πιθανότητα οδηγεί στην εξαφάνιση.
Γιατί η εξουσία προωθεί μια τόσο αρρωστημένη κατεύθυνση για το ανθρώπινο είδος; Ας προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε τη συμπεριφορά αυτή εμβαθύνοντας σιγά-σιγά. Κατ’ αρχήν θα ήταν σοβαρή παράβλεψη το να αγνοήσουμε την ψυχοπαθολογία των κρατούντων. Η αίσθηση της παντοδυναμίας τους, πλήττεται από την εξισωτική δύναμη του θανάτου. Άρα ένα ζητούμενο γι’ αυτούς είναι η αθανασία. Η πιθανή κλωνοποίησή τους, τους παρέχει μια τέτοια ψευδαίσθηση και μια ικανοποίηση της μεγαλομανούς ψυχοπάθειάς τους. Μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για άτομα που το να διατάζουν και να ελέγχουν είναι ό,τι σπουδαιότερο υπάρχει στη ζωή τους, είναι η ίδια η ζωή τους και το περιεχόμενό τους.
Το όνειρο της δημιουργίας «υπερανθρώπου» δεν έπαψε ποτέ να απασχολεί την εξουσία. Το όνειρο αυτό συνδέεται με θεωρίες περί ανώτερων και κατώτερων φυλών. Ο ρατσισμός ήταν πάντα ένα από τα εργαλεία της εξουσίας, μια μέθοδος διαχωρισμού των ανθρώπων, δημιουργίας αντιπαλότητας μεταξύ τους και εσωτερίκευσης του αισθήματος κατωτερότητας που χρειάζεται να έχουν αυτοί που πρέπει να υπακούουν. Ο ρατσισμός και η λατρεία του υπερανθρώπου είναι φαινόμενα που παρουσιάζονται όταν η εξουσία εμφανίζεται με πιο καθαρή και απροσχημάτιστη μορφή. Είναι γνωστό από πού έλκουν την καταγωγή τους τα σύγχρονα πειράματα «βελτίωσης» του ανθρώπου, δηλαδή δημιουργίας του  υπερανθρώπου.
Ένας ακόμα σοβαρός λόγος είναι το ότι οι κρατούντες θέλουν να αφαιρέσουν κάθε δικαίωμα και κάθε εξουσία από τον άνθρωπο. Το δικαίωμα να κάνεις παιδιά και να τα ανατρέφεις είναι ένα από τα σημαντικότερα δικαιώματα του ανθρώπου, είναι μια εξουσία που κατέχουν όλοι ή οι περισσότεροι άνθρωποι. Η επιδίωξη είναι να πάψουν να την κατέχουν οι άνθρωποι και να την οικειοποιηθούν οι μηχανισμοί της κεντρικής εξουσίας. Κάτι τέτοιο θα απομόνωνε ακόμη περισσότερο τους ανθρώπους, διαλύοντας τους συγγενικούς δεσμούς, καταργώντας την οικογένεια και μειώνοντας δραστικά τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι έρχονται κοντά ο ένας στον άλλον.
Η αναπαραγωγική λειτουργία σχετίζεται στενά με τη δομή της κοινωνίας, με πλήθος άλλων λειτουργιών του ανθρώπου και με την ψυχική συγκρότηση και ισορροπία του. Έτσι λοιπόν, όσο μεγαλύτερο έλεγχο ασκεί η εξουσία στην αναπαραγωγική λειτουργία, τόσο πιο γερά δεμένο κρατά τον άνθρωπο. Δεν θα διστάσει να προβάλλει τα βιοτεχνολογικά της επιτεύγματα σαν λύση σε πιθανά προβλήματα φυσιολογικής αναπαραγωγής (λόγω ραδιενέργειας, μόλυνσης κ.λπ.) που δημιουργούνται από τις πολιτικές της. Όπως ήδη χρησιμοποιεί την κλιματική αλλαγή για να πείσει τους ανθρώπους για τη μηδαμινότητά τους και για την ανάγκη παγκόσμιας διακυβέρνησης. Η δημιουργία ή η χρησιμοποίηση του προβλήματος και η προσφορά της «λύσης» είναι μια από τις μεθόδους που η εξουσία εξασκεί εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Όσο πιο συνολικά προσπαθήσουμε να δούμε τα πράγματα, τόσο καθαρότερα φαίνεται ότι η πολιτική στον τομέα της βιοτεχνολογίας εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική της εξουσίας. Βασικό μέλημά της είναι η παγίδευση του ανθρώπου στα πλοκάμια της και η εξάρτησή του από αυτήν. Ό,τι σκοπούς έχει στον τομέα των τροφίμων και στον τομέα της ενέργειας, τους ίδιους υπηρετεί και στην παρέμβασή της στον τρόπο αναπαραγωγής του ανθρώπου. Μέσω των μεταλλαγμένων τροφίμων και των υβριδίων που μόνο αυτή πουλάει και μέσω της εξαφάνισης και απαγόρευσης των παραδοσιακών σπόρων, κρατάει όμηρο την ανθρωπότητα και την αναγκάζει να συμπεριφερθεί σαν υπάκουο ζωάκι, αν θέλει να μην πεθάνει από πείνα. Η αιωνόβια εμμονή της σε ρυπογόνες μορφές ενέργειας όπως και η προσπάθεια οικειοποίησης των «καθαρών» μορφών ενέργειας είναι φανερό ότι στοχεύουν στην εξάρτηση της επιβίωσης του ανθρώπου από αυτήν.
Πάνω απ’ όλα όμως, πρέπει να την γοητεύει το όνειρο της δημιουργίας του «υποανθρώπου», του απολύτως υπάκουου και προγραμματισμένου όντος. Η απόλυτη καθυπόταξη του ανθρώπου θα έχει συντελεστεί τότε. Η παραγωγή στρατιών από βιολογικά ρομπότ, θα μπορούσε να συμβεί με ελεγχόμενη μετάλλαξη των ανθρώπων, πρόσθεση μηχανικών μερών κ.λπ.
Πιστεύω πως η εξουσία χρειάζεται να αφήσει να διατηρηθούν κάποια κρίσιμα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που είναι απαραίτητα για να παίζει το ρόλο του σε σχέση με αυτήν. Δεν συμφωνώ όμως με την άποψη ότι έχει ανάγκη να μην γίνει ο έλεγχος απόλυτος επειδή μετά, υποτίθεται, δεν θα έχει ο έλεγχος αντικείμενο και δυνατότητες επέκτασης. Η εμπειρία δείχνει ότι η εξουσία έχει ανάγκη από εχθρούς, όμως η επιλογή της πάντα είναι να έχει ελεγχόμενους «εχθρούς» και όχι πραγματικούς. Αυτό βλέπουμε στις διακρατικές σχέσεις, στην αντιμετώπιση της παρανομίας και του εγκλήματος, στη διαχείριση της νεανικής επαναστατι-κότητας κ.λπ.
Δεν μπορούμε να ξέρουμε ποια χαρακτηριστικά του ανθρώπου είναι κρίσιμα, ώστε να διατηρηθούν. Το πιθανότερο είναι να μην ξέρει ούτε η ίδια. Αλλά ακόμα και να ήξερε, θα ήταν δύσκολο να τα καταφέρει, γιατί ασχολείται με έναν οργανισμό που διαθέτει μεγάλες δυνατότητες και μυστικά. Εξάλλου κάθε αλλαγή σε αυτόν θα σήμαινε πολλές άλλες αλλαγές που μάλλον θα ματαίωναν το τελικό σχέδιο. Παρ’ όλα αυτά επειδή η εξουσία έχει αποδείξει ότι λειτουργεί ως παρασιτικός οργανισμός που δεν ενδιαφέρεται για το μέλλον του ξενιστή του, δηλαδή λειτουργεί ως μια τυφλή δύναμη που κατατρώει τα πάντα, δεν μπορούμε να περιμένουμε να συμπεριφερθεί ορθολογικά, άρα θα συνεχίσει να προσπαθεί να πραγματοποιήσει τα τρελά της όνειρα.

11. Αποξένωση και υποβάθμιση
Μια σταθερή κατεύθυνση των πολιτικών που προωθεί η εξουσία είναι η αποξένωση και η απομόνωση των ατόμων. Ενώ από τη μία η επαφή των ανθρώπων γίνεται όλο και πιο πολυέξοδη υπόθεση, αφού οι παραδοσιακοί ανέξοδοι τρόποι (γιορτές, έθιμα) έχουν εν πολλοίς εγκαταλειφθεί, από την άλλη η πορεία του διαθέσιμου εισοδήματος των ανθρώπων δεν μπορεί να ακολουθήσει τους ρυθμούς αυτούς, μειώνεται στις πιο πολλές χώρες από την έναρξη της «παγκοσμιοποίησης» μέχρι σήμερα. Τα αποτελέσματα είναι το κλείσιμο στο σπίτι, παρέα με τα ηλεκτρονικά μέσα απασχόλησης και επικοινωνίας.
Αυτού του είδους η επικοινωνία είναι αλήθεια ότι δημιουργεί περιπτώσεις απρόβλεπτης κινητικότητας ανάμεσα σε κάποια άτομα, όμως δεν ανατρέπει τη γενική τάση, οι ώρες της επικοινωνίας μέσω υπολογιστή είναι ώρες που αφαιρούνται από την πραγματική δια ζώσης επαφή. Επίσης είναι μια επικοινωνία που πληρώνει το τίμημα της απώλειας της μυστικότητας των προσωπικών δεδομένων που συλλέγονται, επεξεργάζονται και αποθηκεύονται προς πάσα χρήση.
Η μείωση του διαθεσίμου εισοδήματος και η με πολλούς τρόπους συρρίκνωση των αδειών των εργαζομένων μειώνει τις μετακινήσεις μακριά από τον τόπο κατοικίας τους και αυτό έχει ως επίπτωση τη μείωση της επαφής με άλλους ανθρώπους και με άλλους πολιτισμούς. Η λεγόμενη πολυπολιτισμικότητα δεν καταλήγει να είναι ένας αγαπημένος κόσμος, αλλά συνύπαρξη ομάδων αποκομμένων μεταξύ τους και από τη ρίζα τους, που συνήθως γκετοποιούνται περιορίζοντας ακόμα περισσότερο την επαφή. Η επαφή των ατόμων είναι πολύ σημαντική για την επιλογή ερωτικού συντρόφου και την τεκνοποίηση και άρα είναι κρίσιμης σημασίας παράγοντας για την εξέλιξη του είδους. Οι τρόποι με τους οποίους αυτή σήμερα περιορίζεται είναι πολλοί.
Η καταστροφή των δημοσίων αγαθών ή η μετατροπή τους σε ιδιωτικά είναι από τα βαρύτερα πλήγματα που δέχεται η δυνατότητα συνάντησης και επαφής του ανθρώπου με τους άλλους ανθρώπους, αλλά και με τον εαυτό του. Η μείωση των μετακινήσεων έξω από την πόλη καθηλώνει τον άνθρωπο χωροταξικά, σε επίπεδο σχέσεων, αλλά και πνευματικά και ψυχικά. Η αύξηση των ωρών εργασίας και των ωρών που απαιτούνται για τη διεκπεραίωση των υποχρεώσεων προς την εξουσία (νομικές, φορολογικές κ.λπ.) κάνει την κατάσταση αυτή ακόμα χειρότερη και την επικοινωνία όλο και δυσχερέστερη.
Το περιεχόμενο της εργασίας έχει όλο και περισσότερο να κάνει με μη παραγωγικές και άνευ ουσιαστικού νοήματος δραστηριότητες που αναπτύσσονται σε μια κατεύθυνση μανίας ελέγχου. Καταγραφές, στατιστικά στοιχεία, αξιολογήσεις, αυξάνουν διαρκώς το κομμάτι που έχει να κάνει με το να ελέγχει ο ένας τον άλλον, ο άλλος τον παράλλο και όλοι μαζί να ελέγχονται από το κέντρο.
Η ενασχόληση με αντικείμενο χωρίς νόημα και η συνακόλουθη συρρίκνωση του ελεύθερου χρόνου, οδηγεί μοιραία σε πνευματική υποβάθμιση, σε ψυχολογική διαταραχή και σε μείωση των δυνατοτήτων να ζήσει κανείς μια ζωή φυσιολογική. Φυσιολογική θα λέγαμε τη ζωή που αρμόζει σε ένα ζωντανό ον προκειμένου να παίζει το ρόλο του στο γίγνεσθαι. Και ο βασικός ρόλος που έχει είναι η επιβίωσή του και το δυνάμωμά του, η εξέλιξή του, ώστε να προσαρμοστεί καλύτερα στο περιβάλλον του και να αυξήσει τις δυνατότητές του. Για να συμβεί αυτό όμως θα πρέπει να μπορεί να εκφράσει, να χρησιμοποιήσει και να αναπτύξει τις δυνατότητες που έχει τώρα.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι η λειτουργία του ανθρώπινου όντος όλο και χαμηλότερα σε σχέση με τις δυνατότητές του. Αυτή η τάση εμφανίζεται σχεδόν παντού. Βασικές λειτουργίες του τις αναλαμβάνουν οι μηχανές. Η σχέση του με τον κόσμο είναι όλο και περισσότερο εικονική και ηλεκτρονική. Η διάχυτη κατάθλιψη, η έλλειψη του γέλιου και της αγκαλιάς οδηγεί σε ατροφία των συναισθημάτων που είναι η κινητήρια δύναμη του είναι του. Η κατανάλωση ψυχοτρόπων φαρμάκων κρατάει σε καταστολή κάθε τι πηγαίο και αληθινό. Η έμπνευση και η δημιουργικότητα αντικαθίστανται από την «επιλογή» μεταξύ έτοιμων λύσεων. Ο συσσωρευμένος φόβος καθηλώνει το άτομο σε πρώιμα στάδια και δεν το αφήνει ποτέ να ενηλικιωθεί πραγματικά.
Η σύγχρονη ζωή κάνει το σώμα στατικό και μηχανοποιεί τη συμπεριφορά του. Το άγχος και η αυξανόμενη αβεβαιότητα διαλύουν την προσωπικότητα. Η έλλειψη της φύσης, του παραδοσιακού πολιτισμού και της πραγματικής επιστήμης ελαττώνει επικίνδυνα τις σταθερές της ζωής του, με αποτέλεσμα την αύξηση της σύγχυσης και της μοναξιάς που κάνουν τον άνθρωπο να αισθάνεται «αδέσποτος». Οι αισθήσεις υπολειτουργούν. Τα ερεθίσματα γίνονται όλο και πιο ομοιόμορφα, εικονικά και μαζικοποιημένα.
Αυτό που φαίνεται πως αντιμετωπίζει ο άνθρωπος σήμερα, είναι ο εγκλωβισμός του σε όλο και πιο στενά όρια. Ο Darwin αναγνωρίζει το μέγεθος και την πολυπλοκότητα της περιοχής που ζει ένα είδος ως ένα παράγοντα ευνοϊκών μεταβολών. Επίσης, αναγνωρίζεται ως πιο σημαντική απ’ όλες τις αιτίες της μεταβολής των όντων η αμοιβαία σχέση οργανισμού με οργανισμό. (C. Darwin Η καταγωγή των ειδών, σελ. 131, 243, 591, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Πατρών, 1997). Μάλλον αυτό έχει βαρύνουσα σημασία σε μια εποχή αυξανόμενης κρίσης σε όλες τις κατηγορίες των ανθρώπινων σχέσεων, σε μια εποχή επίσης, κατά την οποία η σχέση μας με τα άλλα είδη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως σχέση με έμψυχα όντα.
Η προσαρμογή ενός είδους στο φυσικό περιβάλλον είναι παράγοντας αξιοποίησης και ανάπτυξης των δυνατοτήτων του. Ο άνθρωπος σήμερα έχει μια τελείως διαφορετική σχέση με το περιβάλλον του, όπου το περιβάλλον είναι αυτό που προσαρμόζεται στις απαιτήσεις του και όχι το αντίθετο. Από αυτό και μόνο προκύπτει αναστολή του παιχνιδιού της εξέλιξης όπως το ξέρουμε. Για όλους αυτούς τους λόγους και για πολλούς ακόμα λόγους, ο άνθρωπος σήμερα, λειτουργεί σε επίπεδο όλο και χαμηλότερο σε σχέση με τις δυνατότητές του. Και αυτός είναι ένας πολύ σοβαρός παράγοντας αντιεξέλιξης και οπισθοδρόμησης τους είδους μας.
Θα αντέτεινε ίσως κάποιος ότι αυτές οι νέες συνθήκες είναι ακριβώς το περιβάλλον, οι νέες προκλήσεις στις οποίες ο άνθρωπος θα προσπα-θήσει να ανταπεξέλθει και να προσαρμοστεί, με αποτέλεσμα την παρα-πέρα εξέλιξή του. Διαφωνώ με μια τέτοια άποψη, αλλά δεν μπορώ να την αποκλείσω με απόλυτη σιγουριά. Ούτε μπορώ να αποκλείσω ότι η διαφαινόμενη στροφή του ανθρώπου προς τη θρησκεία και το μεταφυσικό στοιχείο μπορεί να οδηγήσει προς τη μεγαλύτερη «πνευματικοποίησή» του. Ούτε μπορώ να αποκλείσω, ο ολοένα και πιο ασφυκτικός κλοιός της εξουσίας γύρω από τον άνθρωπο να τον οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων, όπως θα ήταν για παράδειγμα η συνειδητή εκπομπή και λήψη σωματικών ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων. Άλλωστε όλα όσα γίνονται, έχουν τους λόγους τους που γίνονται. Όμως επειδή τους λόγους αυτούς κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι τους γνωρίζει, θα πρέπει να δούμε τα πράγματα με όσα αποθέματα γνώσεων, λογικής και εμπειρίας διαθέτουμε.  
«Ο βαθμός της διαφοροποίησης και της εξειδίκευσης των μερών στα έμβια όντα, όταν φτάσουν στην ωριμότητα, είναι το καλύτερο κριτήριο, που έχει προταθεί μέχρι τώρα, για το βαθμό της τελειότητας ή της ανωτερότητάς τους. Όσο η εξειδίκευση των μερών είναι πλεονέκτημα για κάθε είδος, τόσο η φυσική επιλογή θα τείνει να καταστήσει την οργάνωση κάθε όντος περισσότερο εξειδικευμένη και τέλεια, και υπό αυτή την έννοια ανώτερη, αλλά εκτός απ' αυτό μπορεί να αφήσει πολλά όντα με απλές και μη βελτιωμένες δομές προσαρμοσμένες σε απλές συνθήκες ζωής, και σε μερικές περιπτώσεις μπορεί ακόμα και να υποβιβάσει ή να απλοποιήσει την οργάνωση.... » (C. Darwin Η καταγωγή των ειδών, σελ. 431, Εκδόσεις Πανεπιστημίου Πατρών, 1997)
Κάποιου είδους υποβιβασμός είναι αυτό που βρίσκεται μπροστά στον άνθρωπο σήμερα, ως αποτέλεσμα της προσαρμογής του στις συνθήκες ζωής, που είναι όλο και πιο κατώτερες των δυνατοτήτων του, πολλές από τις οποίες καθίστανται άχρηστες για τον τρόπο που ζει μέσα στο τεχνητό και εικονικό περιβάλλον. Ένας τρόπος ζωής και ένα περιβάλλον, που αποκλίνουν όλο και περισσότερο από το φυσικό περιβάλλον και τον καθιστούν όμηρο μιας «βιο-φούσκας», που αργά ή γρήγορα θα σκάσει αφήνοντάς τον απροστάτευτο.
                                                                                                                                                                                                                                                                           
12. Οργάνωση και εξουσία
Η ανάγκη οργάνωσης συνδέεται συνήθως με την ύπαρξη κάποιας κεντρικής αρχής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ταυτίζονται. Αρχικά η οργάνωση είναι σύνδεση μερών, οργανική σύνδεση μονάδων λιγότερο ή περισσότερο ανεξάρτητων. Μπορούν τα μέρη να συνεργάζονται, να αποφασίζουν και να δρουν χωρίς αρχηγό, αν πρόκειται για μικρές ομάδες. Σε μεγαλύτερες ομάδες όμως χρειάζεται κάποιοι να παίζουν το ρόλο του συντονιστή. Το πόσα δικαιώματα αποκτά αυτός ο συντονιστής επάνω στα μέρη μπορεί να τον καταστήσει μία χαλαρή ή σκληρή εξουσία.
Όσο πιο μεγάλο και πολύπλοκο γίνεται το σύστημα οργάνωσης τόσο μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στις διαδικασίες και αποκτά μία αυτονομία από τα υπόλοιπα μέρη. Δεν είναι πια ένας οργανισμός που ζει μαζί με τα μέρη, αλλά ένα αυτόνομο σύστημα αποφάσεων. Έτσι το σύστημα οργάνωσης τείνει να μετατραπεί σε μηχανισμό, εφόσον η έμφαση δεν είναι πια στη συναρμογή των μερών αλλά στην τήρηση των διαδικασιών.  Ο μηχανισμός αυτός έχει την τάση να μετατρέπει σταδιακά και την ομάδα σε μηχανισμό, όπως είναι και ο ίδιος.
Η μηχανοποίηση του ανθρώπου μπορεί να ιδωθεί σε άμεση συνάφεια με τη διοίκησή του από ένα μηχανισμό. Η κυριαρχία και αποθέωση της μηχανής στις μέρες μας δηλώνει απερίφραστα το ρόλο της να συμβολίζει αυτό που πραγματικά είναι.
Κάθε ανθρώπινη μονάδα τόσο λιγότερο «άτομο» γίνεται, όσο περισσότερο εμπλέκεται με τον τρόπο εκτέλεσης των ενεργειών και λιγότερο με το τι κάνει και γιατί ενεργεί. Κυριαρχεί ο ρόλος του «γραναζιού», με αποτέλεσμα να γίνεται όλο και πιο πολύ μηχανική η λειτουργία του, μέσα από τη συνεχή φαύλη ανακύκλωση της απόσπασης και της (αυτο)αναφοράς.
Σήμερα πάντως είναι φανερό ότι οργάνωση και εξουσία όχι μόνο δεν ταυτίζονται, αλλά βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση. Κάποτε η κανονιστική και ρυθμιστική λειτουργία της εξουσίας ήταν πολύ σημαντικές. Σήμερα βλέπουμε μια ακατάσχετη προώθηση της απορρύθμισης σε όλους τους τομείς. Σε όλους εκτός από έναν, αυτόν της υπακοής.
Απορρύθμιση των κανόνων διεθνούς εμπορίου, απορρύθμιση των αγορών, αποδιοργάνωση της παιδείας, ιδιωτικοποίηση της υγείας, απορρύθμιση των συμβάσεων κ.λπ. και αντικατάσταση των προηγούμενων δομών από μια μαφιοκρατία, αδιαφανή και απόμακρη. Αυτό δεν μπορούμε να το δούμε ως βελτίωση της οργάνωσης, αλλά ως οπισθοδρόμηση, αφού οι διαδικασίες στρεβλώνονται, τα άτομα μαζοποιούνται και το σύστημα παρ’ όλο που φαίνεται ότι γίνεται πιο πολύπλοκο, στην πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο απλοϊκό και αυτοματοποιημένο.
Η όποια πολυπλοκότητά του έχει να κάνει με την αυξανόμενη απόσταση της εξουσίας από τον πολίτη, με τις υποχρεώσεις του, με την ασφάλεια του συστήματος κ.λπ. Η απλοϊκότητά του έγκειται στην εφαρμογή συστημάτων που είναι φτιαγμένα για μηχανές και όχι για ανθρώπους. Τα συστήματα αυτά δεν διώκουν την αντίθεση, αλλά διώκουν την απόκλιση, τη διαφορετικότητα. Τέτοια συστήματα λειτουργούν αντίθετα με την εξέλιξη, αφού εγκλωβίζουν τον άνθρωπο μέσα σε ένα κουτί που αποκλείει την πολυπλοκότητα και την ποικιλία, δυσχεραίνει την αλληλεπίδραση και τον παθητικοποιεί.
Κάποτε ίσως η εξουσία παρήγαγε, δημιουργούσε ιδεολογίες, σύμβολα, ιδεώδη, θεωρίες, που εξυπηρετούσαν βέβαια την ίδια. Όμως σήμερα δεν δημιουργεί τίποτα τέτοιο. Η παραγωγή της έχει επικεντρωθεί και περιοριστεί στα στοιχειώδη για την ύπαρξή της: φόβος, ψέμα, πόλεμος, ενοχή, πόνος, σοκ, μηδαμινότητα, σύγχυση, άγνοια.
Είτε είναι νομοτελειακό επακόλουθο είτε είναι συνειδητή επιλογή, είτε και τα δύο, το γεγονός είναι ότι γίνεται συστηματική προσπάθεια να πέσει όσο το δυνατόν χαμηλότερα το επίπεδο στο δημόσιο λόγο, στα πρότυπα ζωής, στην ψυχαγωγία, στην ενημέρωση κλπ. Αν κάποτε ο στόχος ήταν η καταστολή του ανθρώπου, σήμερα στόχος είναι ο άνθρωπος σε καταστολή.

13. Ανταγωνισμός και συνεργασία
Για να παίζεται αποτελεσματικά το παιχνίδι κυριαρχίας στην κοινωνία, έτσι ώστε όλοι ή σχεδόν όλοι να υποτάσσονται σε αυτό και να συμμετέχουν, θα πρέπει η στάθμη των κινήτρων και των κινδύνων να βρίσκεται εκεί που βρισκόταν πάντα, στην επιβίωση, δηλαδή στον απόλυτο εκβιασμό. Είναι αρκετοί οι διανοητές που έχουν κατά καιρούς απορήσει με το γεγονός ότι ενώ η ανθρωπότητα διαθέτει τα μέσα για να ζουν όλοι αρκετά καλά, από άποψη επάρκειας αγαθών, ακόμα οι άνθρωποι παλεύουν για το ψωμί και η επιβίωσή τους κάθε άλλο παρά εξασφαλι-σμένη είναι. Η πείνα παραμένει το βασικό χαρακτηριστικό ολόκληρων λαών. Οι πεινασμένοι δεν καταγράφονται ως η πλειοψηφία του πληθυ-σμού, απλώς γιατί ο ρυθμός θνησιμότητάς τους είναι πολύ ταχύτερος των μη πεινόντων.
Έτσι, από κάποια άποψη, δεν έχουμε απομακρυνθεί πάρα πολύ από τη ζούγκλα, όπου η ανεύρεση τροφής και καταφυγίου είναι η βασική ενασχόληση των ατόμων, ο φόβος του θανάτου είναι σχεδόν συνεχής και το κίνητρο δράσης είναι η επιβίωση. Οι αιτίες γι' αυτό είναι πολλές και όσο βαθύτερα προχωρά η ανάλυση, τόσο θα τις βλέπουμε να αυξάνονται. Αυτό πάντως που μπορούμε να πούμε, είναι ότι ένας βασικός παράγοντας καθήλωσης του ανθρώπου στο στάδιο αυτό, είναι η εξουσία και το παιχνίδι της. Η ανάγκη της να έχει τους ανθρώπους εξαρτημένους από αυτήν, σπρώχνει το επίπεδο του ανταγωνισμού και των κινήτρων προς τα κάτω. Η πολιτική της στα θέματα των τροφίμων, του νερού, της ενέργειας, της στέγης, δεν αφήνει την παραμικρή αμφιβολία για την πρόθεση ελέγχου του ατόμου μέσα από την ικανοποίηση των στοιχειωδών βιολογικών αναγκών του. Αυτό καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και το επίπεδο του πολιτισμού του. Έτσι, ο άνθρωπος κρατιέται όσο το δυνατόν κοντύτερα στην κατάσταση του κατοικίδιου ζώου και συνεχίζει να ζει ακόμα την προϊστορία του.
Από οικονομική άποψη, το φαινόμενο αυτό έχει αναλυθεί αρκετά και έχει διαπιστωθεί ότι η δημιουργία και διατήρηση ενός κάποιου ποσοστού ανεργίας, η ύπαρξη ενός εφεδρικού στρατού ανέργων είναι συνειδητή επιλογή των ισχυρών. Η ύπαρξη ανεργίας είναι απαραίτητη για να κρατιούνται χαμηλά οι μισθοί και να εξασθενεί η διαπραγματευτική ισχύς των εργαζομένων. Επίσης αρκετά έχει μελετηθεί το πώς χρησιμοποιούνται η μετανάστευση και η βίαιη μετακίνηση πληθυσμών, για την εξασφάλιση φτηνού ή και τζάμπα εργατικού δυναμικού. Ακόμα έχει αναλυθεί το ότι οι αμοιβές των εργαζομένων στον καπιταλισμό, θα πρέπει να είναι τέτοιες που να εξασφαλίζουν μόνο τη συντήρηση και αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης.
Όμως το χαμηλό επίπεδο διαβίωσης του πληθυσμού, δεν είναι απλώς ο τρόπος για να πλουτίζουν κάποιοι. Είναι και ο τρόπος για να είναι πειθήνιοι οι άνθρωποι. Ο Αριστοτέλης έγραφε στα Πολιτικά του: «Επιδίωξη της τυραννίας είναι να πτωχεύσουν οι πολίτες, αφ’ ενός για να συντηρείται με τα χρήματά τους η φρουρά του καθεστώτος, και αφ’ ετέρου για να είναι απασχολημένοι οι πολίτες και να μην τους μένει χρόνος για επιβουλές. Σε αυτό το αποτέλεσμα αποβλέπει τόσο η επιβολή μεγάλων φόρων, η απορρόφηση των περιουσιών των πολιτών, όσο και η κατασκευή μεγάλων έργων που εξαντλούν τα δημόσια οικονομικά» 
Θα έλεγε κανείς ότι η χαμηλή στάθμη των κινήτρων και των κινδύνων δεν οφείλεται στον τρόπο λειτουργίας της εξουσίας, αφού  έτσι συμβαίνει και στη φύση. Και δεν θα είχε άδικο, το κρίσιμο εδώ είναι ότι η εξουσία κρατάει τους ανθρώπους στον κόσμο της ζούγκλας και δεν τους αφήνει να πραγματοποιήσουν το όνειρο που η μέχρι τώρα γνωστή πορεία τους δείχνει ότι έχουν: την ανεξαρτησία του ατόμου από κάθε μορφής εξαναγκασμούς και υποχρεώσεις και την ελευθερία να απολαύσει και να εξερευνήσει το μυστήριο της ζωής και του κόσμου. Το όνειρο αυτό εκφράζεται στην τέχνη, στις εφευρέσεις, στην επιστήμη και στις εφαρμογές της, σε μια πορεία όπου ο άνθρωπος δεν δέχεται τον περιορισμό των φυσικών νόμων και προσπαθεί να τους βάλει να δουλεύουν προς όφελός του. Το όνειρο αυτό πηγάζει από το πάθος του να γνωρίσει και να ζήσει το άγνωστο. Η εξουσία είναι το βαρίδι του ανθρώπου, που δεν τον αφήνει να προχωρήσει προς τα εκεί που θέλει.
Θα μπορούσε επίσης να πει κάποιος ότι το σπρώξιμο του επιπέδου δράσης προς τα κάτω, είναι κάτι που οι ίδιοι οι άνθρωποι κάνουν, θέλοντας ο ανταγωνισμός μεταξύ τους να είναι πραγματικός, αφού ο άνθρωπος είναι το είδος με τον εντονότερο ενδοειδικό ανταγωνισμό. Με άλλα λόγια ότι το παιχνίδι και οι σχέσεις εξουσίας είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένα στην ανθρώπινη κοινωνία. Εκεί οφείλεται το ότι δεν μπορούν οι άνθρωποι να ζήσουν πλουσιοπάροχα με τις παραγωγικές δυνατότητες που έχουν αποκτήσει. Γιατί δεν είναι αυτό που θέλουν. Δεν επιθυμούν αγαθά απλώς για να ικανοποιήσουν τις προσωπικές ανάγκες τους. Δεν θέλουν απλώς πολλά, θέλουν περισσότερα από τους άλλους. Ή τουλάχιστον όχι λιγότερα. Τα αγαθά και ο πλούτος είναι εφόδια για τον κοινωνικό ανταγωνισμό. Η οπτική των ανθρώπων είναι συγκριτική. Ο αγώνας της ζωής τους γίνεται μέσα σε ένα πλαίσιο σχέσεων εξουσίας.
Είναι σωστή μια τέτοια τοποθέτηση, αλλά μισή. Ο άνθρωπος είναι ίσως το πιο ανταγωνιστικό ον, όμως είναι σίγουρα το πιο συνεργατικό ον. Η συνεργασία μεταξύ των ανθρώπων έχει ένα πολύ πιο ουσιαστικό περιεχόμενο από το να κάνουν απλώς όλα τα άτομα το ίδιο πράγμα. Η εξειδίκευση, οι προσωπικές επινοήσεις που η κοινότητα υιοθετεί, το εμπόριο, η τέχνη, η επιστήμη, η θρησκεία, η μετάδοση της γνώσης από γενιά σε γενιά, εκφράζουν μεταξύ άλλων και την ανάγκη του ανθρώπου για συνεργασία και επικοινωνία. Αυτή η ανάγκη είναι άρρηκτα δεμένη με τη δυνατότητα ύπαρξής τους.
Η συνεργασία και η επικοινωνία πλήττονται καίρια στη σημερινή εποχή. Τα άτομα απομονώνονται, οι ρόλοι τυποποιούνται μέσα σε προκατασκευασμένες δομές, η συνεργασία περιορίζεται σε απλό εργαλείο του ανταγωνισμού. Οι πολιτισμικοί και άλλοι δεσμοί διαλύονται και τείνουμε προς το σημείο όπου το μόνο συνδετικό στοιχείο μεταξύ μας θα είναι ότι είμαστε υπήκοοι της ίδιας αρχής. Η κατάσταση αυτή μοιάζει με εκείνη της φυλακής. Ο καθένας μόνος του, σε άμεση επιτήρηση και εξάρτηση από ένα κέντρο εξουσίας. Κανένας από τους άλλους ανθρώπους δεν μπορεί να είναι τόσο σημαντικός όσο το κέντρο αυτό και άρα η εμπιστοσύνη προς τον άλλο χάνεται. Εκτός βέβαια αν ο άλλος είναι αυτός με τον οποίο σχεδιάζει κανείς την απόδρασή του. Στην κατάσταση αυτή, οι μόνες συνεργασίες που μπορούν να δημιουργηθούν θα έχουν ως αντικείμενο κάποιου είδους ανατροπή της ισχύουσας τάξης πραγμάτων και φυσικά η τάξη πραγμάτων θα είναι αντίθετη προς αυτές.
Η ισορροπία μεταξύ της συνεργασίας και του ανταγωνισμού, είναι προϋπόθεση για να λειτουργεί εύρρυθμα η κοινωνία και τα άτομα. Όταν η ισορροπία χάνεται εις βάρος της συνεργασίας, όπως στο παράδειγμα της φυλακής, τότε μειώνεται η αλληλεπίδραση, η ζωή φτωχαίνει και η ανάπτυξη των ανθρώπων εμποδίζεται. Πρόκειται για μια πολεμική κατάσταση, όπου οι ανάπαυλες της ειρήνης γίνονται σπάνιες και ακριβοπληρωμένες. Έτσι το παιχνίδι της κυριαρχίας κυριαρχεί πάνω σε όλα τα άλλα παιχνίδια και οι σχέσεις εξουσίας τείνουν να καταλάβουν όλο το χώρο των σχέσεων. Το πόσο μεγάλη είναι η εξάρτηση από το κέντρο και το πόσο χώρο καταλαμβάνουν οι σχέσεις εξουσίας μέσα στις διαπροσωπικές σχέσεις, είναι δύο μεγέθη που συσχετίζονται μεταξύ τους άμεσα.
Το παιχνίδι κυριαρχίας λοιπόν βρίσκεται στο προσκήνιο, ενώ θα του ταίριαζε ίσως μια θέση στο φόντο. Όπως στο φόντο θα ταίριαζε να βρίσκονται οι υποχρεώσεις και εξαρτήσεις του ανθρώπου από την εξουσία και να απομακρύνονται κι άλλο. Βρίσκονται όμως στο προσκήνιο σήμερα και πλησιάζουν συνεχώς τον άνθρωπο γεμίζοντας ολοένα και περισσότερο το πεδίο του, γιατί η αρχή είναι μία και όλοι μας υπόλογοι απέναντί της.
Βέβαια οι άνθρωποι πάντα βρίσκονταν υπό κάποια δύναμη, την οποία έπρεπε να υπολογίζουν πάντα. Μια τέτοια δύναμη ήταν η φύση. Σήμερα τη θέση της φύσης τείνει να την καταλάβει η εξουσία. Η εξουσία θέλει να παίξει το ρόλο της φύσης και το ρόλο του Θεού. Δεν φαίνεται όμως ικανή γι' αυτό. Αν τη δούμε σαν φυσική δύναμη, πιο πολύ μοιάζει με παρασιτικό οργανισμό, που λειτουργεί τυφλά, χωρίς να νοιάζεται για την επιβίωση του ξενιστή του, άρα είναι καταστροφική και αυτοκαταστρο-φική. Όσο για τα δόγματα που με «θρησκευτική» προσήλωση διακινεί, οι τεράστιοι παραλογισμοί τους επιβάλλουν μια παραληρηματική προπαγάν-δα που στόχο έχει όχι τόσο να πείσει τους ανθρώπους, όσο να τους εξουθενώσει ψυχικά και πνευματικά.

14. ολοκληρωτισμός, η διάσπαση του ατόμου
Επιβίωση και εξέλιξη είναι δύο πλευρές του ίδιου πράγματος, η μία είναι η αναγκαία συνθήκη της άλλης. Έχουμε πολλούς λόγους να πιστεύουμε ότι η υπερδιόγκωση της εξουσίας έρχεται σε αντίθεση με την επιβίωση και την εξέλιξη του ανθρώπου.
Ένας βασικός λόγος είναι ο άκρατος ολοκληρωτισμός της σημερινής εξουσίας. Υπάρχουν αυτή τη στιγμή πάμπολλες μορφές ζωής πατενταρι-σμένες από τις εταιρείες της. Ευνοεί τα μεταλλαγμένα τρόφιμα και προσπαθεί συγχρόνως να εξαφανίσει όλα τα υπόλοιπα. Ευνοεί ένα μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης και δεν επιτρέπει την ύπαρξη νησίδων έστω, άλλου είδους ανάπτυξης. Ο τομέας στον οποίο ο ολοκληρωτισμός είναι εμφανέστατος, είναι οι χρήσεις γης και το πώς αντιμετωπίζονται οι φυσικοί πόροι και η φύση. Η ιδιωτική ζωή δεν έχει πια τη δυνατότητα να είναι ιδιωτική. Τα ατομικά, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα εξαλείφονται ή παραμένουν κενό γράμμα. Ο πολιτισμός οφείλει να είναι ένας παγκοσμίως και οι πάντες πρέπει να προσαρμοστούν σε αυτόν. Στην ιατρική κάθε άλλη άποψη από την κυρίαρχη, υπονομεύεται ή εξαφανίζεται με διάφορους τρόπους.
Ο ολοκληρωτισμός αυτός δεν έχει να κάνει με τις ανάγκες της κοινωνίας. Είναι ένα εγγενές χαρακτηριστικό της εξουσίας, το οποίο σήμερα μπορεί και εκφράζεται πιο καθαρά. Ο τρόπος ύπαρξης και το περιεχόμενό της είναι η επιβολή. Όσο πιο ολοκληρωτική, τόσο καλύτερα υπηρετεί τη βασική της αυτή αρχή. Η εξουσία είναι τυφλή ως προς τη διαφορετικότητα και την ιδιαιτερότητα. Το κάθε στοιχείο του περιβάλλοντος είναι γι’ αυτήν ή ευκαιρία ή απειλή. Ευκαιρία για επέκταση όταν το στοιχείο αυτό μπορεί να αφομοιωθεί και να τεθεί στην υπηρεσία της. Κίνδυνος όταν δεν μπορεί να αφομοιωθεί και άρα πρέπει να καταστραφεί.
Η σαθρότητα του οικονομικού-πολιτικού συστήματος είναι επίσης βασικός παράγοντας ανησυχίας της που την κάνει να δρα ενστικτωδώς, εξαλείφοντας κάθε άλλη εναλλακτική και κάθε δυνατότητα ελέγχου της από την κοινωνία. Οι πόροι που δαπανώνται σήμερα σε θέματα «οργάνωσης, διοίκησης και ελέγχου»  και για ανάπτυξη των αντίστοιχων «επιστημών» είναι πέρα από κάθε υγιή φαντασία. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα το τι απασχολεί πραγματικά τους κρατούντες, αλλά δείχνει και τις αυξημένες ανάγκες που έχει αποκτήσει πια η εξουσία, ώστε να συνεχίσει να υπάρχει. Η αγωνία της είναι έκδηλη και οι λόγοι της αγωνίας της πολύ σοβαροί.
Ο ολοκληρωτισμός της οφείλεται στους παραπάνω και ίσως και σε άλλους παράγοντες. Όμως ως σπουδαιότερο παράγοντα εντοπίζω τη συγκέντρωση, την αυτονομία, τη διόγκωση και την ενοποίησή της στις μέρες μας. Η εξουσία είναι ολοκληρωτική σήμερα γιατί πολύ απλά είναι μία. Παίζει το παιχνίδι της εντελώς συνειδητά και οι σκοποί της είναι πια ξεκάθαροι. Βρίσκεται πια πρόσωπο με πρόσωπο με τον κάθε άνθρωπο, χωρίς ενδιάμεσους. Προσεγγίζει το στόχο της που είναι, πραγματικά, η διάσπαση του ατόμου.

15. Μία και μόνη
Η επίσημη ιστορία είναι, όπως είπαμε, η ιστορία της εξουσίας. Έτσι, φράσεις όπως «το τέλος της ιστορίας», θα πρέπει να καταλαβαίνουμε ότι εννοούν την επικράτηση μιας και μόνης εξουσίας, το τελείωμα των διαμαχών ανάμεσα σε διαφορετικά κέντρα και την επιτάχυνση των διαδικασιών καθυπόταξης του ανθρώπου. Το τι συμβαίνει όταν πολλές εξουσίες συγκεντρώνονται σε ένα κέντρο ή δίκτυο ή μηχανισμό, μπορούμε να το προσεγγίσουμε από πολλές πλευρές.
Ένα μοντέλο εύκολα παρατηρήσιμο και αρκετά κατανοητό είναι αυτό της σταδιακής μετατροπής μιας ανταγωνιστικής αγοράς προϊόντων σε μονοπωλιακή (ή καρτέλ). Ενώ όταν ισχύει ο ανταγωνισμός, υπάρχει όφελος για την κοινωνία, στο μονοπώλιο υπάρχει ζημιά για τους καταναλωτές και το κοινωνικό σύνολο. Ψηλή τιμή, σπατάλη παραγωγικών πόρων, μειωμένος αριθμός θέσεων εργασίας, χαμηλοί μισθοί, δημιουργία ανισοτήτων και στεγανών, απόκτηση προνομίων κ.λπ.
Όλοι αναγνωρίζουν στο μονοπώλιο έναν εχθρό του κοινωνικού συνόλου και έναν κίνδυνο για την ομαλή ροή του οικονομικού γίγνεσθαι. Γι’ αυτό το λόγο, τα κράτη έχουν θεσπίσει αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, νόμους περί νόθευσης ανταγωνισμού κ.λπ. Φυσικά το ξεπέρασμα του εμποδίου αυτού είναι πολύ εύκολο, μέσω της ολιγοπωλιακής αγοράς όπου υπάρχει συνεννόηση μεταξύ των «ανταγωνιστριών» επιχειρήσεων, δηλαδή του καρτέλ.
Ό,τι λοιπόν παθαίνει ένας κλάδος παραγωγής όταν περιέλθει σε μονοπωλιακή κατάσταση, αυτό έχει πάθει αυτή τη στιγμή η κοινωνία. Έχει δημιουργηθεί το μονοπώλιο της εξουσίας το οποίο έχει σκοπούς δικούς του, που σίγουρα δεν είναι οι σκοποί της κοινωνίας, λειτουργεί αντιοικονομικά και αντιανθρώπινα και εντείνει στο έπακρο τους ρυθμούς της πίεσης πάνω στον άνθρωπο.
Το σύστημα που ζούμε έχει αποδείξει ότι δεν βοηθάει τους ανθρώπους, αντίθετα είναι εχθρός τους. Το αποδεικνύει καθημερινά μη μπορώντας να δώσει λύση στα προβλήματά τους και δημιουργώντας τους συνεχώς νέα. Θα ήταν παράλογο να θεωρήσει κάποιος το σύστημα αυτό άσχετο με την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, που τείνει να γίνει ολοσχερής. Ή το να αγνοήσει ότι εδώ και κάποια χρόνια, οι άνθρωποι σε όλο σχεδόν τον κόσμο, νιώθουν ότι κάθονται πάνω σε βαρέλια με μπαρούτι.
Κάποιος που θα επιδιώξει να υποστηρίξει το σύστημα που ισχύει σήμερα, χρειάζεται να καταφύγει σε λογικές ακροβασίες και αναποδογύρισμα της λογικής. Και απαιτείται κάποιου είδους ψυχοπνευματική διαταραχή για να πιστεύει κανείς αρλούμπες όπως «η κοινωνία της αγοράς» κ.λπ. Σήμερα πάντως η υποστήριξη του συστήματος όχι μόνο δεν κρύβει, αλλά αναδεικνύει τον ολοκληρωτικό-φασιστικό χαρακτήρα του, αφού περιορίζεται στη «διαπίστωση» έλλειψης εναλλακτικής λύσης. Αυτοί που κυνηγούν να εξαφανίσουν κάθε εναλλακτική σε όλους τους τομείς, σε πολιτική, ενέργεια, οικονομία, παιδεία, ιατρική κ.λπ. «διαπιστώνουν» ότι δεν υπάρχει εναλλακτική.
Η σημερινή εξουσία έχει πλήρη συναίσθηση της χωριστικότητας σε σχέση με την κοινωνία. Αυτό εκφράζει και η προπαγάνδα της. Σε ελεύθερη αλλά πιστή απόδοση τα διάφορα ιδεολογήματα που κυκλοφορεί συνοψίζονται στις φράσεις: «Δεν έχετε καμία ελπίδα. Το μόνο που μπορείτε να κάνετε είναι να υπακούετε».

16. Συγκέντρωση
Το φαινόμενο εξουσία κυρίως το αντιμετωπίζουμε ως μηχανισμό, ως θεσμό ή ως δομή. Μπορούμε όμως στον όρο αυτό να συμπεριλάβουμε και όλα τα παιχνίδια εξουσίας που παίζονται από τους ανθρώπους.
«Με τον όρο εξουσία, νομίζω πως πρέπει καταρχήν να εννοούμε το πλήθος των σχέσεων δύναμης που ενυπάρχουν στον χώρο όπου ασκούνται και είναι συστατικές της οργάνωσής τους. Το παιχνίδι που μέσα από αδιάκοπους αγώνες και συγκρούσεις τις μεταμορφώνει, τις ενδυναμώνει, τις αντιστρέφει. Τα στηρίγματα που αυτές οι σχέσεις δύναμης βρίσκουν αναμεταξύ τους έτσι που σχηματίζουν αλυσίδα ή σύστημα, ή, αντίθετα, τις αναντιστοιχίες, τις αντιφάσεις που απομονώνουν τη μια από την άλλη. Τις στρατηγικές τέλος, μέσα στις οποίες ενεργοποιούνται και που το γενικό τους σχέδιο ή η θεσμική τους αποκρυστάλλωση υλοποιούνται στους κρατικούς μηχανισμούς, στη διατύπωση του νόμου, στις κοινωνικές ηγεμονίες.» (Michel Foucault, Η ιστορία της σεξουαλικότητας, Ι. Η δίψα της γνώσης, Εκδόσεις Ράππας, 1978, σελ. 117) 
Μπορούμε να την δούμε απλά ως δύναμη, που μέσω των σχέσεων εξουσίας, ενυπάρχει σε όλες (ή σχεδόν όλες) τις κοινωνικές σχέσεις. Μπορούμε να μιλήσουμε για το «ποσό εξουσίας» που ο καθένας κατέχει και διαχειρίζεται. Θα μπορούσαμε ίσως να μιλήσουμε για το λόγο του ποσού που κατέχει προς το ποσό που υφίσταται, ή για τη διαφορά τους.
Αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι ότι μπορούμε να μιλάμε για την κατανομή της, για τη διασπορά της, για το βαθμό συγκέντρωσής της σε κάθε ομάδα, κοινωνία, άτομο, εποχή εξετάζουμε. Ο βαθμός συγκέντρωσης εξουσίας ή δύναμης ποικίλλει, από πολύ μικρός σε περιπτώσεις που προσεγγίζουν την ισοκατανομή της, έως πολύ μεγάλος όταν οι ανισότητες στην κατανομή της είναι πολύ μεγάλες.
Σήμερα μπορούμε να παρατηρήσουμε τόσο μεγάλη και αυξανόμενη ανισοκατανομή και άρα τόσο υψηλό δείκτη συγκέντρωσης, που να μας κάνει να περιμένουμε κάποια ριζική μεταβολή στη δομή της κοινωνίας. Αυτό πράγματι συμβαίνει σήμερα με την παγκόσμια διακυβέρνηση ή αλλιώς την επίσημη ανάληψη της εξουσίας από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, ή νέα τάξη πραγμάτων, παγκοσμιοποίηση, ή όπως αλλιώς το ονομάσει κανείς.
Η εξειδίκευση οδηγεί σε μεγάλη ποικιλότητα στο ποσό εξουσίας που ο καθένας κατέχει. Αυτό έχει ευεργετικές επιδράσεις στο παιχνίδι της εξέλιξης. Οι ανισότητες που δημιουργεί είναι θετικός παράγοντας, όσο παραμένουν μέσα σε κάποια πλαίσια. Όταν όμως οι ανισότητες ξεφύγουν εντελώς από αυτά τα πλαίσια, όταν η κατανομή εξουσίας από συνεχής μετατρέπεται σε ασυνεχή, αυτό έχει επίδραση στη δομή της κοινωνίας. Όταν ισοπεδώνονται τα δικαιώματα και η δύναμη της συντριπτικής πλειοψηφίας των ατόμων της κοινωνίας και διογκώνεται η ισχύς που κατέχει μια μερίδα ατόμων, τότε μιλάμε για σοβαρή υπονόμευση του κοινωνικού παιχνιδιού και της εξέλιξης.
Αν θέλαμε να υπερβάλλουμε λιγάκι θα μπορούσαμε να πούμε ότι σήμερα η ανθρώπινη κοινωνία τείνει προς τη δομή που έχουν κάποια γνωστά μας έντομα όπως οι μέλισσες, τα μυρμήγκια ή οι σφήκες. Κι αν θέλαμε να υπερβάλλουμε κι άλλο, θα μπορούσαμε επίσης να δούμε την τεράστια διαφορά δύναμης και ρόλων σαν ανάδυση ενός άλλου είδους, του είδους των κατεχόντων την εξουσία, που συζεί με το είδος το οποίο την στερείται. Ας συνεχίσουμε όμως συνοψίζοντας τις βασικές επιδράσεις που έχουμε όταν ο βαθμός συγκέντρωσης εξουσίας είναι πολύ υψηλός:
 Κατάσταση νάρκωσης των αντανακλαστικών του πληθυσμού, λόγω του ότι η νομή της εξουσίας είναι μια τελειωμένη υπόθεση και άρα δεν περιέχει κίνητρα και ευκαιρίες, αλλά και λόγω του αισθήματος μηδαμινότητας του ατόμου μπροστά στη δύναμη που κυβερνά. Τεράστιος περιορισμός της κοινωνικής κινητικότητας. Λειτουργία των ατόμων και των ομάδων πολύ κάτω από τις δυνατότητες τους. Περιορισμένος χώρος δράσης για τα άτομα. Μειωμένη αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων, λόγω του εκμηδενισμού των ποσών εξουσίας που κατέχουν οι πολλοί και λόγω της αυξημένης αναφοράς τους στο κέντρο εξουσίας δηλαδή στους λίγους. Μειωμένος αυτοσεβασμός του ατόμου. Μεγιστοποίηση του ποσού των πόρων που απορροφώνται για την ασφάλεια, τη λειτουργία, τον προγραμματισμό, τον έλεγχο και την αναπαραγωγή του κοινωνικού συστήματος και του συστήματος εξουσίας.
Σήμερα έφθασαν όλα μαζί στο όριο, η εξουσία έγινε μια, η τεχνολογική δύναμη είναι ασύλληπτα μεγαλύτερη από τη δύναμη του ανθρώπου, ο άνθρωπος βρίσκεται σε κατάσταση εκρηκτικού υπερπληθυ-σμού και το φυσικό περιβάλλον αλλάζει ραγδαία λόγω της επίδρασης του ανθρώπου. Φυσικά δεν είναι σύμπτωση. Είναι διαφορετικές πλευρές του ίδιου πράγματος. Η νέα μορφή οργάνωσης και λειτουργίας της κοινωνίας που αναζητούν ή θα αναζητήσουν οι άνθρωποι, θα είναι συγχρόνως και απάντηση στα θέματα αυτά. Στη σχέση του ανθρώπου με την εξουσία, με τη μηχανή, με τη φύση και με την αναπαραγωγή του, δηλαδή με τον εαυτό του και τους άλλους.

17. Αμεση δημοκρατία
Όταν ο βαθμός συγκέντρωσης εξουσίας είναι χαμηλός αλλά όχι μηδενικός, όταν δηλαδή υπάρχει μεγάλη ποικιλία και συνέχεια στην κατανομή εξουσίας, τότε ξυπνούν οι δυνάμεις του ανθρώπου, το κοινωνικό παιχνίδι αποκτάει μεγαλύτερο ενδιαφέρον, οι δυνατότητες αναπτύσσονται, η δημιουργία και οι επινοήσεις αυξάνονται.
Μέσα σε ποια ακριβώς πλαίσια πρέπει να βρίσκεται ο βαθμός συγκέντρωσης ώστε να μεγιστοποιούνται οι επιδόσεις των ατόμων και της κοινωνίας και συγχρόνως να κρατιέται μακριά το ενδεχόμενο εκτροπής του δείκτη αυτού προς τα άκρα, ποιο πρέπει να είναι το εύρος, η συνέχεια, η διασπορά, οι τάσεις του σε διάφορες συνθήκες, είναι θέματα που δεν θα μας απασχολήσουν.
Θεωρώ πάντως ότι οι αποκλίσεις που δημιουργεί η φύση και οι διαφορές που οφείλονται στην εξειδίκευση και τις συνθήκες που κάποιος ανατρέφεται, είναι υπεραρκετές για να ορίσουν το άνω όριο του βαθμού συγκέντρωσης εξουσίας. Θα έλεγε κανείς λοιπόν ότι μια καλή κατεύθυνση της νέας οργάνωσης της κοινωνίας θα ήταν ίσως, η κατάργηση του θεσμού της κληρονομιάς, όπως αυτός υπάρχει σήμερα. Η μείωση της ατομικής-οικογενειακής κληρονομιάς θα γίνεται συγχρόνως με την αύξηση των κοινωνικών παροχών προς τα άτομα, μέχρι την ελαχιστοποίηση της πρώτης.
Πιστεύω όμως ότι το θέμα δεν είναι η ανεύρεση των καλών ιδεών που πρέπει να εφαρμοστούν από την κοινωνία. Πιστεύω πως ακριβώς αυτό, το να ανταγωνίζονται ιδεολογίες, φατρίες και θεωρίες για το τι πρέπει να κάνει η κοινωνία, καταλήγει να είναι το ίδιο το πρόβλημα της κοινωνίας σήμερα. Σχεδόν όλοι αυτοί που για το καλό της κοινωνίας θέλουν να εφαρμόσουν πάνω της τις ιδέες τους, σχεδόν όλοι αυτοί που μάχονται με αυτούς που θέλουν να εφαρμόσουν άλλες ιδέες, όλοι αυτοί είναι στην πραγματικότητα σύμμαχοι απέναντί μας. Είναι ένα σύστημα, είναι θα λέγαμε το ένα στρατόπεδο.
Αυτοί που λένε πως θέλουν το λαό έτσι ή τον θέλουν αλλιώς, δεν ντρέπονται να λένε ότι ο λαός πρέπει ν’ αλλάξει νοοτροπία, ή ότι ο λαός χρειάζεται διαπαιδαγώγηση στα τάδε ιδανικά. Όχι, δεν ντρέπονται να λένε τέτοιες αισχρότητες, γιατί με το διαρκή κουρνιαχτό που σηκώνει η «μάχη» ανάμεσα στις ιδεολογίες τους, ξεχνιέται το πιο απλό και στοιχειώδες, ότι η εξουσία πηγάζει από το λαό και για το λαό και μόνο ο λαός μπορεί να κρίνει τα ζητήματα που τον απασχολούν και τους εκπροσώπους του. Αντίθετα, ο λαός κρίνεται συστηματικά από τους εκπροσώπους του, από τους επίδοξους εκπροσώπους του και από ένα πλήθος εκπροσώπων «πρωτοποριακών» ιδεών. Ενώ μόνο ο λαός μπορεί να κρίνει και να αξιολογήσει, είναι αυτός που συνεχώς κρίνεται και αξιολογείται.
Αν όλοι αυτοί λοιπόν ανήκουν στη ίδια πλευρά, ποια είναι η άλλη πλευρά; Η άλλη πλευρά είναι αυτή που λέει πως το ζητούμενο είναι να εκφράζεται και να υλοποιείται όσο το δυνατόν πιο πιστά, σε όσο το δυνατόν πιο πολλά θέματα, η βούληση του λαού. Ένα σύστημα δημοψηφι-σμάτων για πολλών ειδών θέματα και κυρίως για την ψήφιση των νόμων, θα πρέπει να καθιερωθεί τώρα. Ένα τέτοιο σύστημα ίσως φαίνεται πως μπορεί να έχει πολλά τεχνικά προβλήματα. Στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι πιο απλά και υπάρχει αρκετή εμπειρία από ανάλογα πειράματα, που μπορεί να αξιοποιηθεί. Επίσης η σύγχρονη τεχνολογία το καθιστά άμεσα εφαρμόσιμο.
Η κυβέρνηση θα αποτελείται από τους υπεύθυνους υλοποίησης των αποφάσεων του λαού, που θα είναι άμεσα ανακλητοί από αυτόν. Το ζητούμενο σήμερα, η φυγή προς τα εμπρός που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι, είναι η άμεση δημοκρατία. Η τόσο μακρινή για τους περισσότερους, αλλά και πάντα παρούσα, έτοιμη να υπονομεύσει και την πιο σφριγηλή ιδέα κοινωνικής οργάνωσης, αποκαλύπτοντας το μεγάλο ψέμα της που είναι η απάρνηση του κυριάρχου ρόλου των ανθρώπων. Άμεση σημαίνει πολίτης, πρόσωπο. Δήμος σημαίνει κοινωνία, πεδίο δράσης. Κράτος στην υπηρεσία του ατόμου και της κοινωνίας, σημαίνει συνδυασμός των δυνάμεων των ατόμων, έκφραση της δύναμης της κοινωνίας.
Άμεση δημοκρατία είναι το πρόταγμα όσων δεν αντέχουν άλλο το εξόφθαλμο ψέμα, που θέλουν ζωή με αδιαμεσολάβητες εμπειρίες, κοινωνικές, πολιτισμικές, ερωτικές, θρησκευτικές και πάσης φύσεως. Ένα σύστημα άμεσης δημοκρατίας με βασικό θεσμό τα δημοψηφίσματα πιστεύω πως πρέπει να είναι το επόμενο βήμα. Δεν πρόκειται για ένα τέλειο σύστημα, ούτε για ένα σύστημα που δεν μεταβάλλεται και δεν εξελίσσεται. Είναι το σύστημα όμως που αντιστοιχεί στη φάση που βρί-σκεται η κοινωνία σήμερα και που της είναι απαραίτητο.
Στη φάση που ανακαλύπτει ότι η αντιπροσωπευτική δημοκρατία και οι λογής αντιπροσωπεύσεις οδηγούν αναπόφευκτα στη δημιουργία μιας συμμορίας εξουσίας που εμφανίζεται  ως αντιμαχόμενες παρατάξεις. Ανακαλύπτει ότι η ελεύθερη αγορά, αυτορρυθμιζόμενη ή μη, είναι απλά ένα μονοπώλιο. Είναι η φάση που οι άνθρωποι βλέπουν καθαρά την παγίδα στην οποία έχουν πιαστεί, το ψέμα μέσα στο οποίο ζουν και το αδιέξοδο της πορείας τους. Ποτέ στην ιστορία δεν μπορούσαν οι άνθρωποι να είναι σίγουροι ότι η πορεία τους είναι αυτοκαταστροφική. Σήμερα  έχουν όλες τις αποδείξεις γι' αυτό. Είναι η φάση που το σύστημα εξουσίας έφτασε στα όριά του και τρώει την κοινωνία για να επιβιώσει αυτό.
Η άμεση δημοκρατία είναι το σύστημα το οποίο όσο προχωράει η λειτουργία του, όλο και περισσότερο οι άνθρωποι θα συνειδητοποιούν την επίδραση που ασκούν στη ζωή τους και στον κόσμο. Θα βλέπουν τη δύναμή τους υλοποιημένη και έτσι η συμμετοχή τους θα γίνεται ολοένα και πιο συνειδητή και υπεύθυνη. Αυτό θα ωριμάζει και θα εξελίσσει το σύστημα άμεσης δημοκρατίας, μέχρι να μετασχηματιστεί κάποτε ριζικά.
Ένα  σύνταγμα άμεσης δημοκρατίας φαντάζομαι ότι θα έχει ως μία βασική του κατεύθυνση την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία του ατόμου. Επίσης το σεβασμό προς τη φύση. Θα ορίζει ως βασικά και απαραβίαστα δικαιώματα του ατόμου τα δοσμένα από τη φύση. Όπως το δικαίωμα του σωματικού αυτοκαθορισμού, η προστασία της μητρότητας και της πατρότητας,  η προστασία της βρεφικής και παιδικής ηλικίας, το δικαίωμα στην υγεία. Επίσης, απαιτείται η ύπαρξη δικλείδων ασφαλείας ώστε να μην γίνεται η μειοψηφία αντικείμενο εκμετάλλευσης από την πλειοψηφία. Για πολλά σημαντικά ζητήματα δεν μπορούμε να φανταστούμε τους τρόπους με τους οποίους θα τα ρυθμίζει κάθε φορά η κοινωνία, όπως για παράδειγμα, ποιος θα είναι ο βαθμός ανοχής απέναντι στην παραβατικότητα.
Είναι ένα σύστημα που ταιριάζει στην εποχή μας, όμως αποκλείεται να λύσει όλα τα προβλήματα. Κατ' αρχήν δεν θα λύσει το πρόβλημα ύπαρξης πλειοψηφίας και μειοψηφίας. Ακολουθεί τη λογικότερη οδό που λέει ότι όσο περισσότεροι συμμετέχουν στις αποφάσεις, τόσο δυσκολότερο να διαφθαρούν, όσων περισσότερων τα συμφέροντα ικανοποιούνται, τόσο πιο εύρωστη και σε ομαλή ροή θα είναι η κοινωνία και ότι το καλό των πολλών είναι και το καλό του είδους.
Δεν θα λυθούν ζητήματα που βρίσκονται πολύ βαθύτερα από τις επιφανειακές δομές, όπως είναι, για παράδειγμα, αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στα δύο φύλλα, ή ανάμεσα στις γενιές, ζητήματα που καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο των δομών αυτών. Κάποιο φως παραπάνω όμως θα πέσει επάνω τους, λόγω της απελευθέρωσης «πνευμα-τικών και ψυχικών πόρων» των ατόμων.
Δεν θα λυθεί το πρόβλημα της ανεξαρτησίας του ατόμου από την κοινωνία και της ελευθερίας του. Βέβαια θα είναι ένα τεράστιο προχώρημα, αλλά σίγουρα θα προκύψουν βελτιώσεις και αλλαγές, πιστεύω, προς την κατεύθυνση της όσο το δυνατόν πληρέστερης ελευθερίας του ατόμου. Το ιδανικό είναι η ανεμπόδιστη ανάπτυξη της προσωπικότητας και των ικανοτήτων κάθε ατόμου στο έπακρο. Δεν είναι εύκολο εγχείρημα και αρχικά μοιάζει αρκετά αντιφατικό να ζητάς από την κοινωνία να προωθήσει την ανεξαρτησία των ατόμων από αυτήν.
Η πράξη έχει αποδείξει πως όσο πιο ελεύθερα σκέπτεται και αισθάνεται το άτομο, τόσο περισσότερες δημιουργικές τάσεις αναπτύσ-σονται και η κοινωνία ανθίζει. Και όσο πιο άτομο είναι το άτομο, τόσο η αλληλεπίδραση και οι σχέσεις του γίνονται πιο ουσιαστικές, στοχευόμενες και συνειδητές και το είδος έτσι οδηγείται σταδιακά προς αύξηση της  ποικιλίας και βελτίωση. Όταν μειώνονται οι πιέσεις πάνω στον άνθρωπο και αυτός χαλαρώνει, μπορεί να νιώσει την ομορφιά του κόσμου και του εαυτού του. Η μείωση των καταναγκασμών, των υποχρεώσεων, των εξαρτήσεων, του φόβου, της ντροπής, της ενοχής, αυξάνει τη θετικότητά του και εκφράζονται περισσότερο τα λεπτοφυή στοιχεία του. Αυτά που έχουν να κάνουν με τη δημιουργικότητα, τη δοτικότητα, τη συλλογικό-τητα, τη χαρά, την αλληλεγγύη, το παιχνίδι. Τότε αφυπνίζεται, ερευνά και αναπτύσσεται.
Στην πορεία προς την ελευθερία του ατόμου, φαίνεται πως ένας σπουδαίος σταθμός θα είναι η κοινοκτημοσύνη της εξουσίας. Η μετατροπή της εξουσίας σε δημόσιο αγαθό. Το βήμα για εμάς θα είναι η καθιέρωση της άμεσης δημοκρατίας, γιατί οφείλουμε να αναζητήσουμε νέες ισορροπίες μεταξύ συνεργασίας και ανταγωνισμού, γιατί θέλουμε να απολαμβάνουμε τη ζωή μας και γιατί αυτά βοηθούν τη φίλη μας, την εξέλιξη.

Αλέξης Δάρας, Αθήνα 2015



Βιβλιογραφία
Καστοριάδης, Κορνήλιος. Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας. Εκδόσεις Ράππας, 1981.
Μπιτσάκης, Ευτύχης. Το αειθαλές δέντρο της γνώσεως, Εκδόσεις Άγρα, 2005.
Παπαϊωάννου, Κώστας. Ο μαρξισμός σαν ιδεολογία. Εκδόσεις Κομμούνα, 1988.
Agamben, Giorgio. Homo Sace: Κυρίαρχη εξουσία και γυμνή ζωή. Εκδόσεις Scripta, 2005.
Camus, Albert. O επαναστατημένος άνθρωπος. Εκδόσεις Μπουκουμάνη, 1971.
Canneti, Elia. Μάζα και εξουσία. Εκδόσεις Ηριδανός, 2009.
Chalmers, A. F. Τι είναι αυτό που λέμε επιστήμη. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.
Chomsky, Noam. Παλιές και Νέες Τάξεις Πραγμάτων. Εκδόσεις Λιβάνη, 1996.
Darwin, Charles. Η καταγωγή των ειδών. Εκδόσεις Πανεπιστημίου Πατρών, 1997.
Debord, Guy. Η κοινωνία του θεάματος. Εκδόσεις Ελεύθερος τύπος, 1986.
Feyerabend, Paul. Ενάντια στη Μέθοδο. Εκδόσεις Σύγχρονα Θέματα, 1982.
Foucault, Michel. Η ιστορία της σεξουαλικότητας Ι: Η δίψα της γνώσης. Εκδόσεις Ράππας, 1978.
Foucault, Michel. Επιτήρηση και τιμωρία: Η γέννηση της φυλακής. Εκδόσεις Ράππας, 1989.
Freud, Sigmund. Ο Πολιτισμός πηγή δυστυχίας. Εκδόσεις Επίκουρος, 1974.
Galbraith, John Kenneth. Το μεγάλο κραχ του 1929. Εκδόσεις Λιβάνη, 2000.
Luxemburg, Rosa. Η συσσώρευση του κεφαλαίου. Εκδόσεις Διεθνής Βιβλιοθήκη, 2006.
Lyotard, Jean-François. Η μεταμοντέρνα κατάσταση. Εκδόσεις Γνώση, 1993.
Marx, Karl.  Το κεφάλαιο. Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1978.
Mata, Gonzalez. Οι αληθινοί αφέντες του κόσμου. Εκδόσεις Λογοθέτης, 1989.

Moore K. Richard. Prognosis 2012, The Elite Plan for a New World Social Order, 26 February 2010,
http://www.serendipity.li/capitalism/prognosis_2012.htm

Polanyi, Karl. Ο μεγάλος μετασχηματισμός. Εκδόσεις Νησίδες, 2001.
Smith, John Maynard. Η θεωρία της εξέλιξης. Εκδόσεις Αίολος, 1987.

Weber, Max. Η πολιτική ως επάγγελμα. Εκδόσεις Παπαζήση.




Βιογραφικό

Ο Αλέξης Δάρας γεννήθηκε το 1966 στην Αθήνα. Αποφοίτησε από την Ιωνίδειο Σχολή Πειραιά. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθήνας (ΑΣΟΕΕ). Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Οικονομικής Περιφερειακής Ανάπτυξης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Εργάζεται ως καθηγητής Λυκείου από το 1996.
Άρχισε να γράφει ποίηση σε ηλικία 19 ετών. Η πρώτη του ποιητική συλλογή «Μύρισε πως ακούγεται το φως» εκδόθηκε το 1999, από τις εκδόσεις «Αστάρτη». Η δεύτερη ποιητική συλλογή του με τίτλο «ή» κυκλοφόρησε το 2007 από τις εκδόσεις «Ίδμων». Τα πιο πολλά ποιήματα του «ή» γράφτηκαν στην Κρήτη, τη Σύρο και τη Μήλο, όπου έχει ζήσει για πέντε χρόνια. Έχει ταξιδέψει στη Λατινική Αμερική και την Ασία. Το 2007 συντόνισε δέκα διαφορετικές ομάδες video artists που μεταμόρφωσαν δέκα ποιήματά του, δημιουργώντας, σε συνεργασία με το «Μικρό Πολυτεχνείο», την συλλογή βίντεοποιημάτων «Τα κοχύλια της ερήμου».
Έχει παίξει σε θεατρικές παραστάσεις (1993, 1994, 1995, 1996, 2003, 2006). Είναι μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, όπου είχε εκλεγεί στα όργανα διοίκησης το 2008. Είναι ιδρυτής της ποιητικής ομάδας «Ποίηση στην εποχή της εκποίησης» και συμμετέχει ενεργά και σε άλλες κοινωνικά ευαισθητοποιημένες ομάδες καλλιτεχνών, όπως ο «Ορίζοντας Γεγονότων», η «Βιντεοποίηση» κ.ά. 
Στα τέλη του 2013 πρωτοπαρουσίασε την πειραματική μουσικο-θεατρικο-ποιητική παράσταση «Αστάθμητος παράγοντας» που αποτελείται από 11 ποιήματά του συνδεδεμένα σε μία ενιαία πλοκή. Το 2015 το ποίημά του «Λήθη» τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο λογοτεχνίας του φανταστικού για το 2014, κατηγορία: ποίηση του φανταστικού, διοργάνωση: περιοδικό Συμπαντικές Διαδρομές. Είναι ένας από τους πρωτεργάτες δημιουργίας της «Γιορτής της Ποίησης», που έλαβε χώρα στη Δονούσα τον Αύγουστο του 2015.
Είναι ενεργά πολιτικοποιημένος, συμμετέχει στις κινηματικές και συνδικαλιστικές διαδικασίες από το 1980 έως σήμερα. Το 2016 κυκλοφορεί στο διαδίκτυο το βιβλίο του  «Περί εξουσίας» ως μια βάση σύγχρονου πολιτικού προβληματισμού και διαλόγου. Ζει, εργάζεται και κινείται μεταξύ Πειραιά και Αθήνας.
http://alexisdaras.blogspot.gr/                    e-mail: alexisdaras@yahoo.gr

φωτογραφία: Μιχάλης Καραγιάννης




ISBN: 978-960-93-8117-8
νέο e-book